सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

Abhidharmakosha and Bhashya of Vasubandhu with Commentary

आचार्य वसुबन्धु (टीकाकार: यशोमित्र, सम्पादक: स्वामी द्वारिकादास शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished1,258 पृष्ठ

पृष्ठ 989, कुल 1258 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 989

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the image:

५६६ भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ मार्गपुद्गल-
आभवाग्राष्टभागक्षिदर्हत्त्वे प्रतिपन्नकः ।
'अनागामी' इत्यधिकृतम् । स खल्वयमनागामी प्रथमध्यानेकप्रकारवैराग्यात्
प्रभृति यावद् भवाग्राष्टप्रकारप्रहाणादर्हत्त्वप्रतिपन्नको भवति¹ ।
नवमस्याप्यानन्तर्यपथे,
नवमस्यापि भावाग्रिकस्य प्रकारस्य प्रहाणायानन्तर्यमार्गे सोऽर्हत्त्वप्रति-
पन्नक एव ।
वज्रोपमश्च सः ॥ ४४ ॥
स चानन्तर्यमार्गः 'वज्रोपमः समाधिः' इत्युच्येत; सर्वानुशयभेदित्वात् ।
भिन्नत्वादसौ न² सर्वान् भिनत्ति । सर्वांस्तु भेत्तुं समर्थः; सर्वानन्तर्यमार्गाणा-
मधिमात्रतमत्वात् ।
वज्रोपमानां तु बहुमेदं वर्णयन्ति—अनागम्यसंगृहीता भावाग्रिकदुःख-
समुदयालम्बनैर्दुःखसमुदयान्वयज्ञानाकारैः सम्प्रयुक्ता अष्टौ । निरोधमार्गधर्म-
"आभवाग्राष्टभागक्षित्" इति । आभवाग्रादष्टौ प्रकारान् क्षिणोतीत्या-
भवाग्राष्टभागक्षित् । आभवाग्राष्टप्रकारक्षयकृदित्यर्थः ।
अयमनागामी प्रथमध्यानेकप्रकारवैराग्यात् प्रभृतीति । यस्मात् कामवैराग्या-
दनागामी व्यवस्थाप्यते, तस्मात्ततः परेणार्हत्त्वफलप्रतिपन्नको भवति ।
यथा वज्रः सर्वं भिनत्ति, एवमयं समाधिः सर्वमनुशयं भिनत्तीति सामर्थ्यात्
वज्र उपमा अस्येति वज्रोपमः । भिन्नत्वादसौ न सर्वान् भिनत्तीति । त्रैधातुकान्
दर्शनप्रहातव्यान् भावनाप्रहातव्यांश्च कामावचरान् यावत् भावाग्रिकानष्टौ
प्रकारान् । यदि सर्वान् भिनत्ति, कस्मात् सर्वानुशयभेदीत्युच्यते ? इत्याह—
सर्वांस्तु भेत्तुं समर्थ इति । सम्भवमधिकृत्योक्तमित्यभिप्रायः ।
अनागम्यसंगृहीता इति विस्तरः । नव भूमीः अनागम्यं ध्यानान्तरं
चत्वारि ध्यानानि त्रींश्चारूप्यान् भवाग्रवर्ज्यान्निश्रित्यार्हत्त्वप्राप्तिरित्थत एवं
प्रतन्यते । दुःखसमुदयानन्वयज्ञानाकारैः सम्प्रयुक्ता अष्टाविति । भावाग्रिक-
दुःखा लम्बनन्वयज्ञानाकारैश्चतुर्भिः सम्प्रयुक्ताश्चत्वारो भावाग्रिकसमुदयालम्ब-
नान्वयज्ञानाकारैः चतुर्भिरपरैः सम्प्रयुक्ताश्चत्वार इत्यष्टौ । एवमेव
निरोधमार्गधर्मज्ञानाकारैः सम्प्रयुक्ता अष्टाविति वक्तव्यम् ।
१. भवन्ति-का० । २. न पुनः—का० ।