अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

अधिमात्रसत्यक्षमणादपरिहाणितः¹। साऽपि त्रिप्रकारा—मृद्वी, मध्या,
अधिमात्रा च ।
द्विधा तद्वत्,
यथा मूर्द्धान उक्ताः, एवं मृदुमध्ये क्षान्ती ; तथैवाकरणात् ।
विवर्धने त्वयं विशेषः—सर्वस्याः
क्षान्त्या धर्मेण वर्धनम् ॥ १८ ॥
स्मृत्युपस्थानेनैव, नान्येन ॥ १८ ॥
कामाप्तदुःखविषया त्वधिमात्रा,
'क्षान्तिः' इति वर्तते । अग्रधर्मश्लेषादसौ² कामावचरदुःखालम्बनैव । अत
एवोष्मगतादीनां त्रैधातुकदुःखाद्यालम्बनत्वसिद्धिः; नियमावचनात् ।
कस्मात् ? अबहुमानात् । न्यूनत्वेनाबहुमानादित्यर्थः । अधिमात्रसत्यक्षमणादिति ।
ऊष्मगतावस्थायां मृदु सत्यं क्षमते रोचते । मूर्धावस्थायां मध्यम् । तदनन्तर-
मिदानीमधिमात्रसत्यक्षमणात्क्षान्तिरुत्पद्यते । कथम् ? इत्यत आह—अपरिहाणित
[L