अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)
अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)
Abhidharmakosha and Bhashya of Vasubandhu with Commentary
आचार्य वसुबन्धु (टीकाकार: यशोमित्र, सम्पादक: स्वामी द्वारिकादास शास्त्री) द्वारा
DevanagariSanskritpublished1,258 पृष्ठ
पृष्ठ 890, कुल 1258 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 890
- नमो बुद्धाय *
षष्ठं कोशस्थानम्
(मार्गपुद्गलनिर्देशः)
उक्तं यथा प्रहाणं परिज्ञां¹ लभते । तदपि च—
क्लेशप्रहाणमाख्यातं सत्यदर्शनभावनातू ।
दर्शनहेया भावनाहेयाश्च क्लेशा इति विस्तरेणोक्तम्² । ताविदानीं
दर्शनभावनामार्गौ किमनास्रवौ ? सास्रवौ ? इति वक्तव्यम् । अत इदमुच्यते—
द्विविधो भावनामार्गो दर्शनाख्यस्त्वनास्रवः ॥१॥
द्विविधो भावनामार्गः—लौकिकः, लोकोत्तरश्च । दर्शनमार्गस्तु लोकोत्तर
एव, त्रैधातुकप्रतिपक्षत्वात् । नवप्रकाराणां दर्शनहेयानां सकृत्प्रहाणाच्च । न हि
लौकिकस्य एषा शक्तिरस्ति ॥ १ ॥
स्फुटार्थाव्याख्यायाम्
षष्ठं कोशस्थानम्
पञ्चमस्य षष्ठस्य च कोशस्थानयोः सम्बन्धमुपदर्शयन्निदमुपन्यस्यति—
उक्तं यथा प्रहाणमित्यादि । यथा प्रहाणं परिज्ञा लभत इति । फले हेतूपचारादिति
वचनात् । तदपि च "क्लेशप्रहाणमाख्यातम्" उक्तम् । कथम् ? इत्याह—
“सत्यदर्शनभावनावू" इति । द्वन्द्वैकवद्भावनिर्देशः । सत्यानां दर्शनाद् भावनाच्च
भावनाया इति वा सत्यदर्शनभावनात् कारणाद् दर्शनहेया भावनाहेयाश्च
क्लेशा इति विस्तरेणोक्तम् ।
“दशैताः सप्त सप्ताष्टौ त्रिद्विदृष्टिविवर्जिताः ।
यथाक्रमं प्रहीयन्ते कामे दुःखादिदर्शनैः ।
चत्वारो भावनाहेयाः" (अभि० को० ५. ४)
इत्यादिना । सत्यदर्शनं च दर्शनमार्गेण, सत्यभावनं च भावनामार्गेणेत्यत
इदमुच्यते । ताविदानीं दर्शनभावनामार्गो किमनास्रवौ सास्रावविति ।
१. परिज्ञाख्यां—का० । २. विस्तरेणाख्यातम्—का० ।