अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

कश्चिद् द्वे, यः केवलादारूप्यवैराग्यात्¹ परिहीयते । कश्चित् षट्, योऽना-
गामिफलात् परिहीयते । पञ्च तु नैव कश्चिल्लभते ॥ ७० ॥
समाप्तः परिज्ञाप्रसङ्गः ॥
अभिधर्मकोशभाष्येऽनुशयनिर्देशो नाम
पञ्चमं कोशस्थानं समाप्तमिति² ॥
परिज्ञानां योऽप्रतिलब्धपूर्वां प्रतिलभते प्रथमतः, स तामेकां लभते । भावना-
मार्गेऽपि हि वीतरागपूर्वी दर्शनमार्गान्तेऽवरभागीयप्रहाणपरिज्ञामेकां लभते ।
आनुपूर्वीकोऽपि कामवैराग्ये नवमे विमुक्तिमार्गे तामेव लभते । अर्हत्त्वेऽन्या-
मेकां लभत इति । केवलादारूप्यवैराग्यात् परिहीयत इति । नान्यवैराग्यादिति
दर्शयति । स ह्यवरभागीयप्रहाणपरिज्ञाम्, रूपरागक्षयपरिज्ञां च लभते ।
कश्चित् षड् योऽनागामिफलात् परिहीयत इति । आनुपूर्वीकोऽनागामी । न हि
वीतरागपूर्विणः परिहाणिरस्ति; तद्वैराग्यस्य द्विमार्गप्रापणात् । अत एव च
नैव कश्चित् पञ्च लभते । वीतरागपूर्विणो हि यदि परिहाणिरभविष्यत्, स एव
युगपत् पञ्च परिज्ञा अलप्स्यतेति ॥ ७० ॥
आचार्ययशोमित्रकृतायाम् अभिधर्मकोशव्याख्यायाम्
अनुशयनिर्देशो नाम पञ्चमं कोशस्थानं
समाप्तम्
१. ०आरूप्यधातुवैराग्यात्-का० । २. श्रीलामावाक्यस्य यदत्र पुण्यम्-का० ।