अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

८२२ भाष्यस्फुटार्थसहितेऽभिधर्मकोशे [ अनुशय-
आरूप्याजास्त्रिधात्वाप्तत्रयानास्रवगोचराः ॥३०॥
आरूप्यावचरास्त एव त्रिप्रकारा धर्मा दशानां चित्तानामालम्बनम् । त्रैधातु-
कत्रिप्रकाराणां तेषामेव । अनास्रवस्य चेति ॥ ३० ॥
उक्तास्त्रैधातुका दुःखसमुदयदर्शनहेयाश्च धर्माः ।
निरोधमार्गाद्दृग्धेयाः सर्वस्वाधिकगोचराः१।
निरोधमार्गदर्शनहेयानां स्वं चित्तं निरोधमार्गदर्शनहेयमेव । तस्याधिकस्य ते
धर्मा आलम्बनं ज्ञेयाः । कथं कृत्वा ? कामावचरा हि निरोधदर्शनहेया धर्माः षण्णां
विज्ञानानामालम्बनम्—पूर्वोक्तानां पञ्चानाम्, तस्यैव च निरोधदर्शनप्रहातव्यस्या-
धिकस्य । मार्गदर्शनप्रहातव्या अप्येवम्—पञ्चानां पूर्वोक्तानां तस्यैव च मार्गदर्शन-
प्रहातव्यस्याधिकस्य । एवं रूपारूप्यावचराणि । निरोधमार्गदर्शनप्रहातव्यास्तस्यैव
निरोधमार्गदर्शनप्रहातव्यस्याधिकस्य चित्तस्यालम्बनमिति नवानामेकादशानां
च चित्तानामालम्बनं भवन्ति ।
नवम्यायतनसामग्र्यसंगृहीतस्य, अनास्रवस्य चान्वयज्ञानपक्षस्येति ।
“त्रिधात्वाप्तत्रयानास्रवगोचराः” इति । त्रिधात्वाप्तानां त्रयाणामनास्रवस्य च
गोचराः । त एवेति । त एव दुःखसमुदयदर्शनभावनाहेया अधिकृताः । त्रिप्रका-
राणां तेषामेवेति । काम-रूपावचराणां दुःखसमुदयदर्शनहेयानां विसभागतु-
सर्वत्रग-सम्प्रयुक्तानां चतुर्णां भावनाप्रहातव्योर्द्वयोर्यथायोगम् । स्वधातुकानां
च त्रयाणाम् । कतमेषाम् ? सर्वत्रगासर्वत्रगसम्प्रयुक्तयोर्यथायोगं द्वयोर्भाव-
नाप्रहातव्यस्य चानास