अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

५६ भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ धातु-
इदं तु वक्तव्यम्—कः स्कन्धायतनधात्वर्थ इति ?
राश्यायद्वारगोत्रार्थाः स्कन्धायतनधातवः ।
"यत् किञ्चिद्रूपमतीतानागतप्रत्युत्पन्नमाध्यात्मिकं बाह्यम्, औदारकं वा सूक्ष्मं
वा हीनं वा प्रणीतं वा यद्वा दूरे यद्वा अन्तिके, तत् सर्वमैकध्यमभिसंक्षिप्य रूप-
स्कन्ध इति संख्यां गच्छति" (विम० १.१.१.२) इति सूत्रे¹ वचनात् सूत्रे
स्यादिति । एकस्य चक्षुःश्रोत्राधिष्ठानस्य एकस्य च नासिकाबिलस्य सम्भवात्
महद् वैरूप्यं स्यात् । ननु, चोष्ट्रमार्जारोलूकप्रभृतीना चक्षुरादिद्वयोद्भवेऽपि न
भवत्याश्रयशोभा ? जात्यन्तरापेक्षया न तेषामाश्रयशोभा, स्वजात्यपेक्षया
तु यस्य चक्षुरादिद्वयमस्ति तस्य तस्या स्वजातावाश्रयशोभा, यस्य नास्ति
तस्य वैरूप्यमिति अदूष्यमेतत् ।
आचार्यसङ्घभद्रस्त्वस्य सूत्रस्यार्थं विवब्रे—"शोभार्थमित्याधिपत्यार्थमित्यर्थे' ।
आधिपत्यसम्पन्नो हि लोके शोभत इत्यपदिश्यते । येषां चेन्द्रियाणामून्यधिष्ठा-
नानि तेषा परिशुद्धदर्शनश्रवणघ्राणाच्चाधिपत्यं स्यात् । न हि यथा