अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

३४४ भाष्यस्फुटार्थसहितेऽभिधर्मकोशे [ इन्द्रिय-
सान्तानसभागिकास्तु¹ मन्यन्ते—“स्वजातेरेव समनन्तरप्रत्ययः ।
तद्यथा—चित्तं चित्तस्यैव, वेदना वेदनाया एव” इति । विस्तरः—यदा त्वक्लि-
ष्टान्तरं क्लिष्टमुत्पद्यते, तस्य क्लेशस्य पूर्वनिरुद्धक्लेशः² समनन्तरप्रत्ययः, तद्यथा
निरोधसमापत्तिचित्तं व्युत्थानचित्तस्येति ।
तदेतन्न वत्स्यते ; प्रथमानास्रवचित्तोत्पत्तिप्रसङ्गात् चित्तविप्रयुक्ता अपि
संस्काराः ।
अत एव व्याकुलसम्मुखीभावान्न समनन्तरप्रत्ययः; त्रैधातुकाप्रतिसंयुक्तानां
युगपत् सम्मुखीभावात् ।
कस्मादनागतो नेष्यते समनन्तरप्रत्ययः ? व्याकुलत्वादनागतस्याध्वनः
पूर्वोत्तराऽभावात्³ ।