अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ इन्द्रि...-
तत्र कतमे धर्माः कतिभिः हेतुभिरुत्पद्यन्ते ? इत्याह—समासत इमे चतु-
विधा धर्माः, तद्यथा--क्लिष्टा धर्माः, विपाकजाः, प्रथमानास्रवाः, तेभ्यश्च शेषाः ।
क पुनः शेषाः ? विपाकवर्ज्याः अव्याकृताः प्रथमानास्रवक्षणवर्ज्याश्च
कुशला इति ।
त एते चतुर्विधा धर्माः
क्लिष्टा विपाकजाः शेषाः प्रथमार्या यथाक्रमम् ।
विपाकं सर्वगं हित्वा तौ सभागं च शेषजाः ॥ ६० ॥
क्लिष्टा धर्मा विपाकहेतुं हित्वा शेषेभ्यः पञ्चभ्यो जायन्ते । विपाकजाः
सर्वत्रगहेतुं हित्वा शेषेभ्यः पञ्चभ्य एव । शेषा धर्मास्तौ विपाकसर्वत्रगहेतू
हित्वा शेषेभ्यश्चतुर्भ्यो जायन्ते ।
क्लिष्टा इति विस्तरः । क्लेशतत्सम्प्रयुक्ततत्समुत्थाः क्लिष्टाः । विपाक-