अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

किमनास्रवः स्वलक्षणाकारोऽस्ति ? अथ न ? काश्मीराणां तावत्
नामलः षोडशेभ्योऽन्य आकारः,
नास्त्यनास्रवाकारः षोडशाकारनिर्मुक्तः ।
अन्येऽस्ति शास्त्रतः ॥ १२ ॥
अन्ये पुनरस्तीत्याहुर्बहिर्देशकाः । कथं गम्यते ? शास्त्रत इति ।
शास्त्रे ह्येवमाह - "स्यादप्रतिसंयुक्तेन चित्तेन कामप्रतिसंयुक्तान् धर्मान्
विजानीयात् । अनित्यतो दुःखतः शून्यतोऽनात्मतः हेतुतः समुदयतः प्रभवतः
प्रत्ययतः । अस्त्येतत्स्थानमस्त्येतद्वस्त्विति योगविहिततो विजानी-
यात्" ( ) इति ।
नास्यायमर्थो यदस्त्येतत् स्थानमस्त्येतद्वस्त्वित्येवं विजानीयादिति,
अपि त्वस्त्येतत् स्थानमस्त्येतद्वस्तु यदनित्यादितो विजानीयादिति चेत् ?
न ; अन्यत्रावचनात् । एष चेच्छास्त्रार्थोऽभविष्यत्, यदिदं पठ्यते-
"स्याद्दर्शनप्रहातव्येन चित्तेन कामप्रतिसंयुक्तान्धर्मान्विजानीयादिति ? आह-
विजानीयात् । आत्मत आत्मीयत उच्छेदतः शाश्वततः अहेतुतोऽक्रियातो-
तत्पृष्ठनिर्जाते संवृतिज्ञाने एवमाकारे प्रवर्तेते, अतस्तन्निष्यन्देन तयोः
संवृतिभाजनमित्युच्यते । न तु मुख्यवृत्त्या तयोः संवृतिभाजनमित्यभिप्रायः ।
यतश्चैव निष्यन्देनात्मदृष्टिं भजमाने इव ते प्रवर्तेते, अत्र तस्माच्छू-
न्यानात्माकारविवर्जितेश्चतुर्दशभिरेवाकारैः सम्प्रयुक्ते इति ।
अप्रतिसंयुक्तेनेति । अनास्रवेण । अनित्यमिति । अनित्यतः । अयं हि
तसिप्रत्ययः स्वार्थे प्रयुक्तः । एवं सर्वत्रायं प्रत्ययो ज्ञातव्यः । अथ वा-
अन्तरेणापि भावप्रत्ययं भावप्रधानो निर्देशो भवति-अनित्येन रूपेण
भावोऽनित्यत इति । एवमन्यत्रापि योज्यम् । अस्त्येतत् स्थानम्, अस्त्येतद्
वस्तु इति । एतावपि द्वावाकारावनास्रवौ । अस्त्येतत्स्थानमिति अस्त्ये-
तल्लक्षणमित्यर्थः । अस्त्येतद्वस्तु इति, अयं हेतुरित्यर्थः । योगविहिततो
विजानीयादिति । अविपरीततो विजानीयादित्यर्थः ।
नास्यायमर्थ इति विस्तरः । अस्त्येति, वाक्यस्य पदद्वयस्य वा-अस्त्येतत्
स्थानम् अस्त्येतद् वस्तु । अस्त्ययं सम्भवोऽस्त्ययं योगो यद् अनित्यादितो
विजानीयादिति मतं चेत्, न; नेतदस्ति । अन्यत्रावचनात् । अन्यत्र
वाक्ये पदद्वयस्यावचनात् । दर्शनप्रहातव्येनेति । दर्शनप्रकारेण । आत्मत
आत्मीयतश्चेति । सत्कायदृष्ट्या सम्प्रयुक्तेन चित्तेन । उच्छेदतः शाश्वतत