सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

Abhidharmakosha and Bhashya of Vasubandhu with Commentary

आचार्य वसुबन्धु (टीकाकार: यशोमित्र, सम्पादक: स्वामी द्वारिकादास शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished1,258 पृष्ठ

पृष्ठ 1054, कुल 1258 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 1054

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the image:

निर्देशः] षष्ठ कोशस्थानम् १०३१
प्रहाणधातुरन्येषां,
'संक्षयः' इति वर्तते । रागादन्येषां क्लेशानां प्रहाणं प्रहाणधातुः ।
निरोधाख्यस्तु वस्तुनः ॥ ७८ ॥
'संक्षयः' इत्येवानुवर्तते । क्लेशविर्मुक्तस्य वस्तुनः प्रहाणं निरोधधातुः ।
येन वस्तु निर्विद्यते, विरज्यते ऽपि तेन वस्तुना। चतुष्कोटिकः२ ॥ ७८ ॥
कथं कृत्वा ?
निर्विद्यते दुःखहेतुक्षान्तिज्ञानैः,
दुःखे समुदयक्षान्तिज्ञानैरेव निर्विद्यते, नान्यैः ।
विरज्यते ।
सर्वैर्जहाति यैः,
सर्वैरपि दुःखसमुदयनिरोधमार्गक्षान्तिज्ञानैर्विंरज्यते, यैः क्लेशान् प्रजहाति ।
एवं चतुष्कोटिकसम्भवः ॥ ७९ ॥
एवं चतुष्कोटिकं सिध्यति—१. निर्विद्यत एव, दुःखसमुदयक्षान्तिज्ञानैः
क्लेशान् प्रजहत्; निर्वेदवस्त्वालम्बनत्वात् । २. विरज्यत एव, निरोधमार्गक्षान्ति-
"वस्तुनः" इति । सास्स्रवस्य रूपादेः । चतुष्कोटिक इति । स्या-
न्निर्विद्यते न वज्र्यते, स्याद्विरज्यते न निर्विद्यते, स्यादुभयम्, स्यान्नो-
भयमिति ॥ ७८ ॥
“निर्विद्यते दुःखहेतुक्षान्तिज्ञानैः” इति । अनेन वस्तुहेतुकं निर्वेदं
दर्शयति ।
“विरज्यते, सर्वैर्जहाति यैः” इति । प्रहाणक्रियाहेतुकं विरागं दर्शयति ।
एवं चतुष्कोटिकं सिध्यतीति । एवं निर्वेदविरागकारणं परिच्छिद्य योज्यम् ।
तेन चतुष्कोटिकं सिध्यतीत्याभिप्रायः । कथम् ? इत्याह- निर्विद्यत एवेति
विस्तरः । निर्विद्यत एव, दुःखसमुदयक्षान्तिभिर्दुःखसमुदयज्ञानैश्च निर्वेदवस्त्वा-
लम्बनत्वात् । दुःखसमुदयौ हि निर्वेदस्य वस्तुनी आलम्बनमिति । न विरज्यते;
क्लेशान्प्रजहदिति वचनेन प्रहाणांक्रयाया असम्भवात् । विरज्यत एव
निरोधमार्गक्षान्तिभिर्दर्शनमार्गे । निरोधमार्गज्ञानैर्भावनामार्गे । क्लेशान्प्रजहदिति ।
२. चतुष्कोटिकम्—का० ।