अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

निर्देशः ] षष्ठं कोशस्थानम् १०२३
वचनं यथागतेन मार्गेण प्रक्रमणमिति भिक्षो आर्याष्टाङ्गस्य मार्गस्यैतदधिवचनम्"
इति । तस्मादुभयोरार्याष्टाङ्गो मार्ग एष्टव्यः ॥ ७० ॥
सिद्धोऽनुक्रमः ॥
इदं तु वक्तव्यम्—कति बोधिपक्षा धर्माः सास्रवा इति ? कत्यनास्रवा
इति ?
अनास्रवाणि बोध्यङ्गमार्गाङ्गानि,
भावनादर्शनमार्गयोस्तद्द्वयव्यवस्थापनात् । लौकिका अपि हि सम्यग्दृष्ट्यादयः
सन्ति । ते नार्यमार्गशब्दं लभन्ते ।
द्विधेतरे ।
अन्ये बोधिपक्षाः सास्रवानास्रवाः ।
कस्यां भूमौ कति बोधिपक्षाः ?
सकलाः प्रथमे ध्याने,
सर्वे सप्तत्रिंशत् प्रथमे ध्याने ।
अनागम्ये प्रीतिवर्जिताः ॥ ७१ ॥
कस्मादनागम्ये प्रीत्यभावः ? सामन्तकानां बलवाहनीयत्वाद्, अधरभूमि-
साशङ्कत्वाच्च ॥ ७१ ॥
पुनश्चोक्तम् । उभयोर्मार्गाङ्गानि व्यवस्थाप्यन्त इति । चतुर्णामार्यसत्याना-
मेतदधिवचनमिति । दर्शनमार्गं दर्शयति । यथागतेन मार्गेण प्रक्रमणमिति
विस्तरेण यावन्मार्गस्यैतदधिवचनमिति । भावनामार्गं दर्शयति । यथागतेन
यथाप्राप्तेन मार्गेण प्रक्रमणं यावद् बोधिरिति । तदेवं दर्शनमार्गे भावनामार्गे
च मार्गाङ्गानि व्यवस्थाप्यन्त इति । अत उभयोरार्याष्टाङ्गो मार्ग एष्टव्य
इति ॥ ७० ॥
सिद्धोऽनुक्रमः । पूर्वं बोध्यङ्गानि, पश्चादार्याष्टाङ्गो मार्ग इति ।
"अनास्रवाणि बोध्यङ्गमार्गाङ्गानि" इति । अनास्रवाण्येवेत्यवधारणम् ।
"द्विधेतरे" इति । स्मृत्युपस्थानादयो बलपर्यन्ताः ।
१. ०मार्गाङ्गानि—का० ।