अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

Here is the transcription of the Sanskrit text from the image, line by line:

८२ भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ धातु-
कतमे अष्टौ ? य एते सप्रतिघा दशोक्ताः,
त एवारूपशब्दकाः ॥ २९ ॥
पश्चेन्द्रियाणि गन्धरसस्प्रष्टव्या धातवश्च—एतेऽष्टौ कुशलाकुशलभावेना-
व्याकरणादव्याकृताः ;
विपाकं प्रत्यव्याकरणादित्यपरे । एवमनास्रवेऽपि प्रसङ्गः ॥ २९ ॥
त्रिधान्ये,
अन्ये दश धातवः कुशलाकुशलाव्याकृताः ।
तत्र सप्त धातवोऽलोभादिसम्प्रयुक्ताः कुशलाः, लोभादिसम्प्रयुक्ता अकुशलाः,
अन्ये अव्याकृताः ।
धर्मधातुरलोभादिस्वभावसम्प्रयुक्तसमुत्थः प्रतिसंख्यानिरोधश्च कुशलः,
लोभादिस्वभावसम्प्रयुक्तसमुत्थोऽकुशलः, अन्योऽव्याकृतः ।
कुशलाकुशलभावेनाव्याकरणादव्याकृताः । ये कुशलाकुशलव्यतिरिक्तास्त
एवाव्याकृता इहाभिप्रेता । न तु कुशला , अकुशलाव्याकृताव्थाकरणात् ।
नाप्यकुशला , कुशलाव्याकृताभ्याकरणात् । कुशलाकुशलाना कुशलाकुशल-
भावेन व्याकृतत्वात् । संकेत रूढ्यपेक्षा हि शब्दप्रवृत्ति ॥ २९ ॥
“त्रिधान्ये” इति । धातव इत्यधिकृतम् । त्रेधैवान्ये, नैकधा, न द्विधेत्य-
वधारणम् । अलोभादिसम्प्रयुक्ताः कुशला इति । विस्तर —अलोभाद्वेषामोहरुह्व-
पत्रपात्सम्प्रयुक्ता सप्त चित्तधातव कुशला । लोभद्वेषमोहाह्रयनपत्राप्यासम्प्रयुक्ता
अकुशलाः । कुत्सिताञ्छलिता गता अपक्रान्त इति कुशला । प्रज्ञा वा कुश
इव तीक्ष्णेति कुश , तं लान्ति आददत इति कुशला । तद्विपरीता अकुशला' ।
अन्ये त्वलोभादिलोभाद्यसम्प्रयुक्ता अव्याकृताः ।
धर्मधातुरिति । विस्तर —अलोभादिस्वभावो योऽयमुक्त । अलोभादि-
सम्प्रयुक्तो वेदनादि । अलोभादिसमुत्थो विप्रयुक्त प्राप्तिजात्यादि, अविज्ञप्तिश्च।
प्रतिसंख्यानिरोधश्चापर इति चतुर्विध कुशलो धर्मधातु । लोभादिस्वभावसम्प्रयुक्त-
समुत्थोऽकुशलः । अन्योऽव्याकृतः । यो नालोभादिस्वभावसम्प्रयुक्तसमुत्थ', नापि
लोभादिस्वभावसम्प्रयुक्तसमुत्थ , आकाशमप्रतिसंख्यानिरोध , तेषा च यथा-
सम्भवं प्राप्तिजात्यादय —एषोऽव्याकृतो धर्मधातु ।