सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
रामचन्द्रिका (महाकवि केशवदास - सविस्तार सान्वय हिन्दी व्याख्या सटीक)

रामचन्द्रिका (महाकवि केशवदास - सविस्तार सान्वय हिन्दी व्याख्या सटीक)

Ramachandrika of Mahakavi Keshavdas with Commentary

महाकवि केशवदास द्वारा

DevanagariHindipublished269 पृष्ठ

पृष्ठ 8, कुल 269 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 8

(२) रामचंद्रिका-सटीक ।

मिनि समसोहै। शीश मुकुट बहुरंग अंगसुर धनुछबि रोहै। क्रोधनिहँसनिसुबैन
बारि जगहित बरसावहिं। निरखि संतजन मोर जोर जय शोर मचावहिं। मन
चतुरकिसान विचारिकरि नहिं उपाय देख्योबियो ॥ घनश्याम राम उरआनि-
करि स्वमतिशालि सिंचन कियो ॥ ७ ॥ दोहा ॥ तापरिपाकअघायमन, चंचल-
तानिबिहाइ। रामचंद्रिकाको तिलक, लाग्योकरन बनाइ ॥ ८ ॥ कठिनाई
तम ग्रंथगृह, थलथल विविध विहारु ॥ तिलक दीप बिनु अबुधक्यों, लखै
पदारथ चारु ॥ ९ ॥ तासों सुमति विचारि चित, कीन्हेँ तिलक अपार ॥ देखि
रीति तिनकी करचौं, हौं निजमति अनुसार ॥ १० ॥ घनाक्षरी कबित्त ॥
मेदिनी अमर अभिधान चिंतामणि गनि हारावली आदिको समत उर धारिकै।
वाल्मीकि आदि कविताकी मतिभीनो दीनो ज्योतिष प्रमाणकहूँ जुगुति निहा-
रिकै ॥ ग्रंथगुरुताके भय सकल न लीन्हों कीन्हों अरथ उकुति पद कठिन ठिहा-
रिकै । रामचंद्रजूके चरणनि चित राखि रामचंद्र चंद्रिकाको कीन्हों तिलक
विचारिकै ॥ ११ ॥ चंचलाछंद ॥ नयनसूरजबाजिसिद्धिनिशीश संवतचारु।
शुक्रसंयुक्तशुक्लपक्ष सुरेशपूजितवारु ॥ चारुदिक् तिथि हस्त तार वरिष्ठयोग
नवीन। राम भक्ति प्रकाशिका अवतार तादिनकीन ॥ १२ ॥ सोरठा ॥ राव
णादि मतिहीन, राम सीय प्रति कटुवचन ॥ तहाँ अर्थ मृदु कीन, जानि प्रभाव
सरस्वती ॥ १३ ॥ दोहा ॥ शब्दलग्यो संबंधमें, रह्यो छंदमें शेष ॥ ताहि
मिलायो आनिकै, यों कहुँकथा विशेष ॥ १४ ॥ कहुँ पूरव परकथनको, लखयो
विरोध विचारि ॥ तहाँ निवारणको कियो, निजमतिकी अनुहारि ॥ १५ ॥
जहाँ केर पर्याय पद, अर्थ बोध नहिं होहि ॥ तहाँ तासु इति अंतदै, लिख्यो
दूसरो जोहि ॥ १६ ॥ जहाँ विरोधाभासहै अर्थ विरोध प्रकाश ॥ लिख्यो अर्थ
अविरोधही, तासों सहित हुलास ॥ १७ ॥ कठिन शब्द को अर्थ जहँ, एक-
ठौर नहिं देखि ॥ तहाँ दूसरे ठौर में, जानब लिख्यो विशेषि ॥ १८ ॥
ग्रंथारम्भः।
मू०-बालक मृणालनि ज्यों तोरि डारै सब काल कठिन
कराल त्यों अकाल दीह दुखको । विपति हरत हठि पद्मिनी
के पातसम पंक ज्यों पताल पेलि पठवै कलुषको ॥ दूरिकै
कलंक अंकभवशीश शशिसम राखतहें केशोदास दासके

रामचन्द्रिका (महाकवि केशवदास - सविस्तार सान्वय हिन्दी व्याख्या सटीक) · पृष्ठ 8, कुल 269 में से · SarvaKosh