पञ्चसायक (कविशेखर ज्योतिरीश्वर - कामकला एवं रति-शास्त्र संस्कृत मूल पाठ)

चतुर्थ सायकः ५५
"अथ वरदूषणसमुद्देशः-
(४) "अथ वरस्य दूषणानि वर्णयति-
"पापिष्ठो व्यसनी शृंगारुपहतो द्यूतप्रियो भिक्षुको
रोगी पुंस्त्वविवर्जितश्चलमतिर्वैदेशिकः कातरः ।
गृध्री दृष्टकुलोद्भवश्च कृपणो वृद्धो द्विचर्मा खलः
कर्तव्यो न वरः कदापि पुरुषैरेवंविधो भूतले ॥८॥
इति वरदूषणसमुद्देशः ॥
(५) "अथ विवाहभेदसमुद्देशः ।
अथ विवाहस्य अष्टौ भेदान् गणयति
आर्षो दैवतक प्रजापतिभवो ब्राह्मो द्विजानां मतो
गान्धर्वः सह राक्षसेन कथितः क्षात्रस्य तज्ज्ञैर्धर्मा ।
पैशाचासुरसंज्ञितौ निगदितौ वैश्यस्य शूद्रस्य च
सङ्क्षेपादुपवर्णितं क्रमवशात्पांगशिकं लक्षणम् ॥६॥
"अथ आर्षविवाहलक्षणं निरूपयति-
"विद्यावान् गुणपूजितः शुचिपतिः सद्धंशजातो मुनिः
सौम्यो मानरतः सुशीलविनयो गेहागत प्रार्थितः ।
(१) " वृद्धाडानाशनं गज ' इति पाठान्तरं समानान्तरम् ।
(२) स शास्त्र पुस्तकं पञ्चमेनस्थाने - । यद्यपिदं तथोक्तम् यते-
आंषुर्द्दैवस्तथाऽन्यः मुनिवरैर्ब्रह्मो विवाहो ऽन्यो
श्रद्धा दैवतसम्मनो निगादनो गान्धर्व्वराक्षसौ ॥
अन्यो राक्षसश्च चाण्डाल्वर इति सार्णवश्चापरम्
क्षात्राय यतमांत्रिप कृपणगः प्रोक्तः सदा संमतः ॥ १ ॥
३) ना ऽयं दुष्टग पुस्तकेषु पाठान्तरम् ।