युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

वास्तुयुक्तिः । ४५
दक्षिणे मृत्युदो वास्तु र्धनहापश्चिम-प्लवः ।
कोणे रेखाद्वयं कृत्वा मध्यरेखाद्वयन्तथा ॥ ३०५ ॥
ऐशान-कोणतोरेखा दक्षिणाद्ये ( ४ ) र्ध्वजास्तथा ।
नाचामरो नामणिश्च नापताकापि नाध्वजः ॥ ३०६ ॥
नकुम्भादिर्नवितानो नाचित्रो नातिचित्रधृक् ।
नात्युच्चो नातिनीचोवा नाप्रकीर्णः प्रकीर्णकः । ३०७ ॥
नाधातु र्नागवाक्षश्च नचैकानेक-द्वारभाग् ।
नियमस्तु महोन्द्राणां सर्व्वसम्पत्ति-हेतवे ॥ ३०८ ॥
इति राज-गृहयुक्तिः ।
अन्येषान्तु यथा वास्तुमानेन नियमः ।—
ध्वजोधूमस्तथा सिंहःश्वा ( ५ ) वृषोगर्दभो गजः ।
काक इत्येष गदितो वास्तुस्थानस्य निर्णयः ।
अयुग्मे सुखसम्पत्तिः युग्मञ्चविपदास्पदम् ॥ ३०९ ॥
एव मन्यत्रापि ।
ध्वजे विभूति र्विपदश्चधूमे, सिंहेविभोगः शुनि सर्व्वनाशः ।
वृषे सुखं गर्दभतो विनाशः ; गजे धनं काक-पदेच मृत्युः ॥३१०॥
कोणरेखा कोणसुचिः ( १ ) सुखसम्पत्ति-नाशिनी ।
पूर्व्व-पश्चिमतोदण्ड उदयाख्यः सुखावहः ॥ ३११ ॥
दक्षिणोत्तरतोदण्डो वंशहा यमदण्डकः ।
गृहानि पातयेद्धीमान् एषांदण्ड-( २ ) व्यधान्तरे ॥ ३१२ ।

( ४ ) दक्षिणाग्रैः इति (ग) पुस्तक पाठः ।
( ५ ) श्वावतो इति (ख) पुस्तक पाठः ।
( १ ) कोन सूचो (शुचि) इति (ख)-(ग) पुस्तक पाठः ।
( २ ) दण्डः व्यधान्तरे ? इति (क) पुस्तक पाठः ।