युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

३४ युक्तिकल्पतरौ—
सर्व्वारम्भफल-सिद्धिरुदये राशौ च भर्त्तुः शुभे ;
स्वग्राम्य-स्थिरतोदये च भवनं कार्य्यं प्रवेशोऽपिवा ॥२२४॥
पौष्णे धनिष्ठाऽथ वारुणेषु, स्वायम्भुवेऽर्के त्रिषुचोत्तरेषु ।
अक्षीण चन्द्रे शुभवासरेच तथा विविक्ते च गृहप्रवेशः ॥२२५॥
तिथिवारश्च लग्नादि समारम्भे यथोदितम् ।
प्रवेशेऽपि(८) गृहं स्यात्तु(६) तथा ज्योतिर्विदो जनाः ॥२२६॥
--------------------------------- * ---------------------------------
अथ द्वारम् ।
नैकद्वारं वास्तुखण्डं न चतुर्द्वारमारभेत् ।
एकद्वारं दुःसरणं चतुर्द्वारं दुरापहम् ॥ २२७ ॥
त्रि-द्वारमेव नृपतेर्वास्तुकर्म्म प्रशस्यते ।
द्वे मुख्ये तत्र चान्यत्स्यादमुख्यमिति निर्णयः ॥ २२८ ॥
राजद्वारन्तु (१०) तत्रैकं यमद्वारन्तथापरम् ।
अपद्वारं तथान्यत्स्यादिति द्वारस्य निर्णयः ॥ २२९ ॥
ब्रह्म-क्षत्रिय-वैश्यानां प्रागुदक् पश्चिमैः क्रमात् ।
मुख्यद्वारं दक्षिणस्य परन्तस्यापि दक्षिणे ॥ २३० ॥
बलवद्वै वैरिमुख्यं द्वारमित्यस्य सम्मतम् ।
राज-द्वारेऽन्य भूपानां शिष्टानां वा प्रवेशयेत् ॥ २३१ ॥
यात्रा प्रसाद-पर्व्वाणि राजद्वारेषु कारयेत् ।
यमद्वारिच्छिदाकर्म्म द्विषताञ्च प्रवेशनम् ॥ २३२ ॥

( ८ ) प्रवेशोऽपि इति (क) पुस्तक पाठः ।
( ९ ) स्यात्तुं स्तथा इति (क) पुस्तक पाठः ।
( १० ) द्वारस्तु इति (ख) पुस्तक पाठः ।