युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

२१ युक्तिकल्पतरौ—
अथ नगर निर्माणादि-कालः ।
स्थिरराशि-गते भानौ चन्द्रे च स्थिर-भोदये * ।
शुद्धे काले दिने चैव नगरं कारयेत् नृपः ॥ १४४ ॥
—*—
अथास्य लक्षणम् ।
भविष्योत्तरे,—
दीर्घं वा चतुरस्रं वा नगरं कारयेन्नृपः ।
तह्यं (१) वहुलम्बापि कदाचिदपि कारयेत् ॥ १४५ ॥
दीर्घः पादैः प्रसरः चतुरस्रः समोचितः ।
त्रिभिः पादैः समं त्र्यस्रं वर्त्तुलं वलयाकृतिः ॥ १४६ ॥
दीर्घं स्याद्दीर्घकालाय सुखसम्पत्ति-हेतवे ।
चतुरस्रं चतुर्वर्ग(२) फलाय पृथिवी-पतेः ॥ १४७ ॥
——————————————————————————————————————————
( १ ) तद्रुखं इति (ख) पुस्तक पाठः ।
( २ ) चतुर्व्वन्ध (ङ) इति चतुर्व्वद्ध इति (ख)—(ग) पुस्तक पाठः ।
——————————————————————————————————————————

• “आदित्ये युक्कर्कि-क्रियमिथुनघटालिखिते सत्समेतैः,
  केन्द्राष्टान्त्ये रसौम्यैस्स्थिरभवरिपुगतैः खस्थिरग्रामलग्ने ।
  भेषु स्वात्यार्द्-विशाखादिति फणिदहनीग्रैतरेष्वर्कशुद्धौ ;
  वेश्मारम्भः शुभः स्यात् सुतिथि शुभविधौ भौमसूर्य्येतराहे ॥”
  अत्र वेश्म इत्युपलक्षणम्, तेन सर्व्वं वास्तुकार्य्यं बोध्यम् ।
  —इत्यादीनि ज्योतिषीय शिल्पशास्त्रीय प्रमाणानि मुहूर्त्तचिन्तामणि-बृहत्पाराशर-मूल
  स्तम्भशास्त्र-कुमारवास्तुशास्त्र-पाराशरीय शिल्पशास्त्र-ज्योतिस्तत्त्व-शुक्रनीति-वराहमिहिरीयादिषु
  च सन्दर्भेषु अनुसन्धेयानि ।