युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१४ युक्तिकल्पतरौ—
उच्छिद्यमानो बलिना आश्रयेद्बलवत्तरम् ।
विनीतवत्तत्र कालं नयेदिति मतिर्ध्रुवा(म्) ॥ ९३ ॥
दद्बलं वा कोषं वा भूमिं वा भूतिसम्भवाम् ।
आश्रयेदभियोक्तारं समाश्रय गुणान्वितम् ॥ ९४ ॥
वोत-व्यसनमश्रान्तं महोत्साहं महामतिम् ।
प्रविशन्ति महाराजमपाम्यतिमिवापगाः ॥ ९५ ॥
अव्यवसायिनमलसं दैवपरं साहसाच्च परिहीनम् ।
प्रमदेववृद्धपतिं नेच्छत्युपग्रहीतुं कमला ॥ ९६ ॥
उत्साहाच्छ्रियमप्नोति उत्साहाच्च महद् यशः ।
तस्मात्सर्व्वौपधा (१) शुद्ध मुत्साहं नित्यमाचरेत् ॥ ९७ ॥
अमर्ष(र्शं)श्चैव शौर्य्यञ्च शीघ्रकारित्वमेवच ।
तत्कर्म्मणि प्रवीणत्व मित्युत्साह-गुणामताः ॥ ९८ ॥
व्यसनस्यागमद्वार मनुत्साहो महीपतेः ।
सामदान दण्डभेदा इत्युपाय-चतुष्टयम् ॥ ९९ ॥
साम-सिद्धं प्रशंसन्ति * सर्व्वतश्च विपश्चितः ।
स्रवन्निवामृतं वाचा सामोपायं समाचरेत् ॥ १०० ॥
लुब्धं चौणं प्रदानेन सत्कृत्यवशमानयेत् ।
भेदं कुर्व्वीत यत्नेन महामात्यपुरोधसाम् ॥ १०१ ॥
यथा बलं प्रकुर्व्वीत † दुष्ट-दण्डनिपातनम् ॥ १०२ ॥
( १ ) सर्व्वोपरि(रौ) शुद्धः इति (ख) पुस्तक पाठः ।

• चतसृषु नीतिसु सामः प्रधानत्वादेव प्रसंशन्ति विपश्चितः ।
  † दुष्टस्य दमनं शिष्टस्य परिपालनञ्च बलानुसारेण कर्त्तव्यमिति ।