युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

नीतियुक्तिः । ११
अथ दूतलक्षणम् ।
दूतञ्चैव प्रकुर्वीत सर्व्वशास्त्र-विशारदम् ।
इङ्गितज्ञं तथा सभ्यं दक्षं सत्कुल(१७)सम्भवम् ॥ ७२ ॥
अनुरक्तः शुचिर्दक्षः स्मृतिमान् देशकालवित् ।
वपुष्मान् वीतभीर्वाग्मी दूतोराज्ञः प्रशस्यते ॥ ७३ ॥
दूत एव हि सन्धत्ते भिनत्त्येव हि सङ्गता(म्)न् ।
विमृष्टार्थो (१८) मितार्थश्च तथा शासन-हारकः ॥ ७४ ॥
दूता स्त्रयोऽमात्यगुणैः समैः पादार्द्धवर्ज्जितैः ।
विमृष्टार्थः कार्य्यवशात् शासनं न करोति यः ॥ ७५ ॥
मितार्थः कार्य्यमात्रोक्तौ न कुर्य्यादुत्तरोत्तरम् ।
यथोक्तवादी (१९) सन्देश-हारको लेखहारकः ॥ ७६ ॥
तत्र दूतो व्रजन्नेव चिन्तये दुत्तरोत्तरम् ।
वार्त्ताविशेषं भूपायं न (२०) झटित्यङ्गवेश्मनि ॥ ७७ ॥
दूतोहि न (२१) लिखेत् किञ्चिन्निर्ण्णेता विनिसंशयम् ।
पृच्छ्यमानो हि न ब्रूयात् स्वामिनः क्वापि वैशसम् * ॥ ७८ ॥
पणवद्धो (२२) भवेत् सन्धिः स्वयं हीन (२३) स्तमाचरेत् ।

---

( १७ ) सु(स)कुल इति (क)-(ख) पुस्तक पाठः ।
( १८ ) विमृष्यार्थः इति (क) पुस्तक पाठः ।
( १९ ) यथोक्तवाख्यौ इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २० ) झटित्यौत्यङ्ग इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २१ ) हि स लिखेत् इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २२ ) पणवन्धः इति (क)-(ख) पुस्तक पाठः ।
( २३ ) स्वयं हि न इति (ग) पुस्तक पाठः ।

---

• वैशसं-वधं, विशेषानिष्टापातं, प्रतिरोधं वा न वदेत् इति ।