युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

वंश नीलोसमा भूमिः खरधारा सिताकृतिः ।
वंशाङ्कमिति जानीयाद्वंशवृद्धिकरः परः ॥ ८५ ॥
भूमिः शालदलाकारा अङ्गं लघु सितासितम् ।
शालाङ्ग एष खड्गः स्यात् पूज्यः सर्व्वार्थदायकः ।
अयं शाणे वमेद्वह्निं धारा चाप्यथवा भवेत् ॥ ८६ ॥
भूमिः सितासिता वापि अङ्गं ज्येष्ठोसमं लघु ।
ज्येष्ठोवज्रमिदं निन्यं न स्पृश्यं वा हितेच्छुभिः (६) ॥८७॥
पुराणजालसदृशमङ्गं भूमिः सितासिता ।
जालवज्रमिदं पूज्यं शत्रुसम्पत्तिनाशनम् ॥ ८८ ॥
यदि शाणे वमेन्नीलां शिखां वह्निं वमेच्च वा ।
तदैष दुर्लभः खड्गो नान्यथा भयहेतुकः ॥ ८६ ॥
अङ्गं पिपीलिकाकारं भूमिर्धूम्ना तथासिता ।
पिपीलिकाङ्ग इत्येष तत्क्षते कण्डु-सम्भवः ।
स्वयं यदि भवेद् धम्म्रः शाणे पूज्यतमस्तदा ॥ ६० ॥
नलपत्रसमाभूमिरङ्गं (७) तत्कुसुमोपमम् ।
नलङ्कमिति जानीयाद् भर्तुः सर्व्वार्थसाधकः ॥ ६१ ॥
निरङ्गानिर्मला भूमिर्घृष्टं घृष्टं वमेद्रजः ।
दृढ़ा धारा भृशस्थूला आघातं सहते न च ।
रजोवज्रमिदं निन्यं शत्रूणां विजयावहम् ॥ ६२ ॥
कुष्माण्डवीजसदृशमङ्गं भूमिः सितासिता ।
कुष्माण्डवज्रं जानीयात् तत्क्षते वेगनिग्रहः ॥ ६३ ॥
अङ्गं नृरोम-सदृशं भूमिर्धूम्ना सितासिता ।
रोमाङ्कमिति जानीयात् तत्क्षते पिड़कोद्ग(प)मः ॥ ६४ ॥
(६) या हिताक्षुभिः इति (क) पुस्तक पाठः ।
(७) भूमिरेकोङ्गः इति (ख) पुस्तक एाठः ।