वृक्षायुर्वेद (सुरपाल - प्राचीन भारतीय पादप-विज्ञान, कृषि एवं वृक्ष-चिकित्सा सटीक)
Vrikshayurveda of Surapala with Commentary
सुरपाल (अनुवादक: नलिनी साधले) द्वारा
पृष्ठ 28, कुल 101 में से
संदर्भ में पढ़ेंAn accurate, line-by-line transcription of the Sanskrit manuscript page:
[ऊर्ध्व-भागः / Upper Section]
तत्प्रदेशसंस्थितां¹श्चाद्वग्निचपनिवाप्तवल्लितानोपगलट्टणनिचविनाशकानि
०७१ इति विविधदानवेद्ध्युनित्यं निजनिजकीर्तितलक्ष्णै² ³ ⁴ प्रसीसिः वतरुमतिस
द्धसत्ययो धररुहेषु विकित्सितं विदध्यात् ७२ इति रोगज्ञानाध्यायः १ अ-
थ चिकित्सा जयेद् वातसद्वां⁵ रोगान् प्रमेदोवसाघृतैः । सेक⁶त् सर्व्वातविकारहारि
०७५ अरिष्टगोशृंगतुरंगकेशैर् गोबालैः ससर्पिः⁷ सिसुप्रारतैलेः । सकोलमेदोसिरुदा
रक्षपैर् नि⁸र्वारयेन् मारुतरोगम् आशु ०७६ कषायैः कटुकैश्चै⁹द्धैः । कफकृतान् जयेत् । पंच-
मूलकृता¹²क्काथैः सुरसीसुलिलेन¹³ उ ७७ सितसर्षपकल्कच मूले दत्त्वा निषेचयेत् । ति-
[पादटिप्पण्यः / Upper Footnotes]
- ति 2. क्ष्य 3. णै 4. सं 5. कुणपतोयैश्च (?) 6. वा
- दृ 8. शि 9. शु 10. वा 11. रोगान् 12. त 13. लि
[अधो-भागः / Lower Section]
लसूरुनिजजैः सर्व्वकफरोगनिवृत्तये ७८ उद्गंत्यादिकमृदंततरूहाप्रन्यां मृदं न्यसेत् ताव-
लासरोगिणां प्राज्ञस्मुदोगविनिवृत्तये ७९ शीतलैर्मधुरप्रायैर्द्रव्यैः । पित्तसमुद्भवान् ।
सर्व्वरूरुहजातीनां रोगानपनयेत् सुधीः ८० क्षीरेण मधुमिश्रेण यष्टीमधुकशूकजैः । पि-
त्तरोगान् विमुचंति सिक्ताः क्षाध्रेषु शाखिनः ८१ फलत्रिफलजैः सिक्ताः सर्पिर्मधुसम-
न्वितैः । मुंचंति स्तरूहाः सर्व्वे रोगान् वित्तसमुद्भवान् ॥ ८२ उद्दृत्य मूलतः प्राज्ञा कृमीनूकां-
उरकादिकानू । निषिंचेच्छीतसलिलैर् तरुहान् सप्त वासरान् ८३ पयः कुणपसिक्तोय्व-
चागोविद् जलं जयेत् ॥ सिद्धार्थी दृववाकुष्ठातिविद्या लयं तं कृमीन् ८४ सिद्धार्थराप्रव¹
[पादटिप्पण्यः / Lower Footnotes]
- त् 2. भू 3. त्त 4. ते 5. श्च 6. सा 7. ?
- ठ (?)