विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
दि० ख०
अ० ८८
॥२३१॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने धर्मवर्णनन्नाम सप्तशीतितमोऽध्यायः ॥ ८७ ॥ पुष्कर उवाच ॥
निद्रां जह्याद् गृही राम नित्यमेवाशूगोदये ॥ वेगोत्सर्गं ततः कृत्वा दन्तधावनपूर्वकम् ॥ १ ॥ स्नानं समाचरेत्प्रातः सर्वकल्मषनाशनम् ॥
वेगोत्सर्गं न कुर्वीत फालकृष्टे तथा शुचौ ॥ २ ॥ गोष्ठे न चार्थो न तटे द्रुमच्छायासु शाद्वले ॥ पथि भस्मनि तोये च नग्नेन न च
गोपथे ॥ ३ ॥ नान्यर्कोनांगनातोयेषु प्रतिवाते तथैव च ॥ न वेगतो न कार्येण वेगोत्सर्गं समाचरेत् ॥ ४ ॥ उदङ्मुखस्तु
सन्ध्यासु दिवा च भृगुनन्दन ॥ दक्षिणामिमुखो रात्रौ नाकाशे तु कथञ्चन ॥ ५ ॥ कर्णस्थब्रह्मसूत्रस्तु बद्धाच्छादितमस्तकः ॥
अभ्युद्धृताभिरिद्भिस्तु शौचं संमाचरेत्त ॥ ६ ॥ कृतशौचः शुचौ देशे प्राङ्मुखः सुसमाहितः ॥ उदङ्मुखस्त्व धर्मज्ञ तथान्तर्जलोदरेव
च ॥ ७ ॥ उपस्पृशेच्च धर्मज्ञ शुद्धपादकरः सदा ॥ एकहस्तापितेनाऽथ फेणबुद्बुदिना तथा ॥ ८ ॥ अविपक्वेन तोयेन नतु नोपस्पृशेद्वुधः ॥
अङ्गुष्ठस्य भवेद्देवं ब्राह्ममङ्गुलिमूलके ॥ ९ ॥ पैत्रं तर्जनिमूले स्यात्कनिष्ठान्याश्च मातुलम् ॥ ब्राह्मेण त्रिः पिबेदापः प्रमृज्यात्तु ततो मुखम् ॥ १० ॥
वायुद्भिः संस्पृशेत्पश्चाश्यूर्ध्वान नाभिमथ च ॥ उपस्पृश्य ततः पश्चादक्षयेद्दन्तधावनम् ॥ ११ ॥ भुक्त्वा च निर्लेपद्रुमं नित्यमेव समाहितः ॥
उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा न गाम्याशायराद्यमुखः ॥ १२॥ मांसंमक्ष भक्षयेच्च नोर्धशुष्कं न पिच्छलम्॥ सुशिरं मधुरं चाम्लं वित्वचं पत्रसंयुतम्॥ १३॥
समपर्वमथात्स्यूलं कुब्जंकीटविनाशितम् ॥ शाल्मल्व्यश्वत्थमथ्यत्नां धवकिंशुकयोरपि ॥ १४॥ कोविदारशमीपीलुश्लेष्मातकविभीतकान् ॥ वर्जयेद्
न्तकाष्ठेषु गुग्गुलं कुसुकं तथा ॥ १५॥ वटासनार्कखदिरात्कवीरांश्च भक्षयेत् ॥ जात्यश्वबिल्वबदरं मूलं च कुकुमस्य च ॥ १६॥ अरिमंदं प्रियङ्गुं च
कण्टकिन्याश्च भार्गव ॥ प्रक्षाल्य भक्षयेत्पूर्वं प्रक्षाल्यैव च संत्यजेत् ॥ १७॥ पतितेऽमिदग्धुधवं शस्तं शान्ताशान्तिमुखे दिनम् ॥ सौभाग्यकामो वर्जयेत्
भक्षयेन्नाकुकं सुप्सयतः ॥ १८॥ मुखभागेन धर्मज्ञ वाग्यतश्चैव भक्षयेत् ॥ मलशौचं ततः कृत्वा सम्यक् स्नानमथाचरेत् ॥ १९ ॥ न स्नातनमात्र्य
रेद्बुध्वा नाविज्ञाते जलाशये ॥ नातुरो नाशुचैनेरानाक्रान्ते नभस्तले ॥ २०॥ अप्रशस्ते निशि स्नानं राहोरन्यत्र दर्शनात् ॥ परांभसि तथैवाल्पे
नासिरस्कः कथञ्चन ॥ २१ ॥ नित्यं नैमित्तिकं काम्यं क्रियाङ्गं मलकर्षणम् ॥ क्रियास्नानं तथा षष्ठं पोडा स्नानं प्रकीर्तितम् ॥ २२ ॥ स्नाति रात्रौ
शयानस्य स्रवन्ति पुरुषस्य चा॥तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातःस्नानं समाचरेत्॥२३॥प्रातःस्नायी सदा राम नर्कं न च पश्यति ॥ यः करोति सदा
राम स्नानं तु सवनद्वयम् ॥ २४ ॥ स तु स्वर्गमवाप्नोपि त्रिदशैरपि पूज्यते ॥ तथा त्रिषवणस्नायी स्वर्गलोके महीयते ॥ २५ ॥ मानुष्यं

॥२३१॥