वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

यात्राप्रकरणे परराष्ट्रं जित्वातदेशाचाराद्यलङ्घनम् ४११
यथाकृतान्, धर्मान् प्रजारक्षणप्रकारान् ब्राह्मणामात्यप्रभृतिभ्यो
वृत्तिदानानि च, प्रमाणानि अविप्लाव्यानि, कुर्वीत कारयेत् ।
अभीप्सितानाम्, रणहतराजवंशस्य राज्ञस्तदमात्यानां चापे-
क्षितानाम् । अर्थानां द्रव्याणाम् । आदानं ग्रहणम् । अप्रियकरम्
अनिष्टकरम् । दानं च प्रियकारकं, तेषामिष्टकारकम् । यतोऽव-
श्यापेक्षितगजाश्वादिधनलाभे राजान्तरैरनाक्रमणीयत्वं सम्भव-
ति, अत एव तत् कालयुक्तं नवीनराज्यलाभकाले युक्तम-
तः प्रशस्यते ।
विष्णुः,
राजा परपुरप्राप्तौ तत्कुलीनमभिषेचयेत् न राजकुल-
मुच्छिन्द्यात् अन्यत्राकुलीनराजकुलात् । इति ।
कात्यायनः,
दुष्टस्यापि नरेन्द्रस्य तद्राष्ट्रं न विनाशयेत् ।
न प्रजानुमतो यस्मादन्यायेषु प्रवर्त्तते ॥ इति ।
राज्ञोऽन्यायप्रवृत्तौ यतः प्रजानामनुमतिर्नेत्यतो राष्ट्रं न
पीडयेदितिसिद्धे येषाममात्यादीनामनुमत्याऽन्याये प्रवृत्तिस्तान्
पीडयेदेवेति ध्येयम् । यदा च परराष्ट्रं वशे कृतं तदा तद्देशा-
चारादीन् न लङ्घयेदित्याह—
याज्ञवल्क्यः,
यस्मिन् देशे य आचारो व्यवहारः कुलस्थितिः ।
तथैव परिपाल्योऽसौ यदा वशमुपागतः ॥ इति
यातव्यः शत्रुर्यदि युद्धं करोति तदा तं हत्वा जित्वा
वा तत्पदे तद्वंश्यमभिषिञ्चेदित्युक्तम् । यदि च स विजिगीषुं
प्रबलं निर्णीय युद्धोपस्थितावपि सन्धि करोति तदा—