वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

यात्रामकरणे लिङ्गपुराणोक्तजयाभिषेकविधिः । ३७५
सप्तिहस्तायामविस्तारास्तावदर्थाद्भवन्ति ।
लिङ्गपुराणे,
विधिना मण्डपं कृत्वा प्रपां वा कूटमेव च ।
नवधा स्थापयेद्वह्निं ब्राह्मणो वेदपारगः ॥
ततः सर्वाभिषेकार्थं सूत्रपातं च कारयेत् ।
इत्यभिधानात्, चकारेण मण्डपादिमध्य एव मण्डलरचना-
प्रतीतेः, मण्डलरचनायाश्च सर्वतडागोत्सर्गादौ मण्डपप्रागपर-
दक्षिणोत्तरसूत्रयोस्त्रिधाविभक्तयोर्मध्यमतृतीयभागाश्रितवेद्याधिक-
रणकत्वदर्शनात् अत्रत्यमण्डलप्रकृतिपञ्चाशद्रेखानां च पदा-
नां द्वादशाङ्गुलप्रमाणत्वोक्त्या प्रत्येकं तावदन्तरत्वात् । तथा
च प्रत्येकद्वादशाङ्गुलान्तरालपञ्चाशद्रेखानिवर्त्यमण्डलसिद्ध्यर्थं
शुक्लरक्तकृष्णतत्तत्परिधिरेखासिद्धयर्थं च वेदियोग्यः पञ्चविंश-
तिहस्तस्तावन्मण्डपादिमध्यतृतीयभागोपेत इति मण्डपादेः पूर्वो-
क्तपरिमाणसिद्धिः । ततश्च तदनुरूपा स्तम्भपरिमाणविवृद्धिः ।
पटलनिवेशनार्थं तिर्यक्काष्ठनिवेशनार्थं चार्थात्स्तम्भविवृद्धिरपि क-
ल्प्या मण्डपकूटयोः । तत्र मध्यस्तम्भास्तावन्मण्डपविस्तारद-
लोच्चा एव, प्रान्तस्तम्भाश्च पञ्चहस्ता एव, अन्यत्र तथादर्श-
नात् । आर्थिकमध्यस्तम्भास्त्वार्थिकपरिमाणा एवेति दिक् ।
अस्मिंश्च मण्डपादौ प्रागपरदक्षिणोत्तरमध्यसूत्रत्रेधाविभागे-
न नवभागे कृतेऽष्टसु दिग्भागेषु अष्टौ पूर्वेशान्यन्तराले चैकमिति
नव कुण्डानि स्थण्डिलानि वा । तानि च तत्तदाकृतिकानि वर्ण-
भेदेन चतुरस्रादीन्येव वा । मध्यमभागे च वेदिरायामतृतीयां-
शोच्चा । तत्र च राजाभिषेककलशस्थापनार्थं मण्डलम् । तद्यथा-
प्रागपरायताः प्रत्येकं द्वादशाङ्गुलान्तरालाः पञ्चाशद्रेखा लि-
खित्वा तादृशीभिरेव दक्षिणोत्तराभिः पञ्चाशद्रेखाभिस्ता भेद-