वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

षाड्गुण्यस्य प्रयोगकालः । ३२७
यदा प्रहृष्टा मन्येत सर्वास्तु प्रकृतीर्भृशम् ।
अत्युच्छ्रितं तथात्मानं तदा मन्येत विग्रहम् ॥
विष्णुधर्मोत्तरेऽपि,
हीनेन विग्रहः कार्यः स्वयं राज्ञा बलीयसा ।
राज्ञा स्वयं बलीयसा सता हीनेन शत्रुणा सह विग्रहः कार्यः ।
मनुः,
यदा मन्येत भावेन हृष्टं पुष्टं स्वकं बलम् ।
परस्य विपरीतं च तदा यायादरीन् प्रति ॥
विष्णुधर्मोत्तरेऽपि,
बहुलाभकरं यत्स्यात्तदा यानं समाश्रयेत् ।
बहुव्ययक्षयायासं तेषां राम प्रकीर्त्तितम् ॥
बहुव्ययक्षयायासमित्यत्र समाहारद्वन्द्वेन नपुंसकतैकवद्भावौ ।
मनुः,
यदा तु स्यात्परिक्षीणो वाहनेन बलेन च ।
तदासीत प्रयत्नेन शनकैः सान्त्वयन्त्रिपून् ॥
विष्णुधर्मोत्तरेऽपि,
आसीत कर्मविच्छेदं शक्तः कर्तुं रिपुर्यदा ।
यदा रिपुः शक्तः स्वापेक्षया सामर्थ्यवान् तदा कर्मणो
विग्रहस्य विच्छेदं कर्तुमासीतेत्यर्थः ।
मनुः,
मन्येतारिं यदा राजा सर्वथा बलवत्तरम् ।
तदा द्विधा बलं कृत्वा साधयेत्कार्यमात्मनः ॥
विष्णुधर्मोत्तरेऽपि,
अशुद्धपाष्णिर्बलवान्द्वैधीभावं समाश्रयेत् ।