वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१२० वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे
ब्राह्मणम्, तस्मादु सुदासः पैजवन इति ।
पृथुश्च विनयाद्राज्यं प्राप्तवान्मनुरेव च ।
कुबेरश्च धनैश्वर्यं ब्राह्मण्यं चैव गाधिजः ॥ इति ।
महाभारते,
न राज्यं प्राप्तमित्येव वर्तितव्यमसाम्प्रतम् ।
श्रियं ह्यविनयो हन्ति जरारूपमिवोत्तमम् ॥
विनीतो विनययुक्तः । विनयशब्देनाविरुद्धः पूर्वो-
क्तः स्नातकधर्मकलाप उच्यते । " न संशयं प्रपद्येत
नाकस्मादप्रियं वदेत् " इत्यादिनोक्तः । सत्त्वसम्प-
न्नः सम्पदापदोर्हर्षविषादरहितः । दुर्दशामापन्नोऽपि न
न्यायादपैति स सत्त्वसम्पन्न इत्यपरार्कः । मातृतः पितृ-
तश्चाभिजनवान् कुलीनः । अवगताविस्मरणशीलः स्मृतिमान्।
अनल्पहृदयः, योऽल्पापकारोपकाराभ्यां कोपप्रसादवान् सो-
ऽल्पहृदयः, तथा न भवतीत्यर्थः । अपरुषः अकठोरवाक् । धा-
र्मिकः प्रसिद्धवर्णाश्रमधर्मान्वितः । पुरुषार्थविक्षेपकं द्यूतादि व्य-
सनं तद्रहितोऽव्यसनः । व्यसनानि वक्ष्यन्ते । प्राज्ञो गम्भी-
रार्थावधारणक्षमः । शूरो निर्भयः । रहस्यवित् गोपनीयगोपन-
चतुरः । स्वरन्ध्रगोप्ता, स्वस्य सप्तसु राज्याङ्गेषु यस्य वैकल्ये
परप्रवेशस्तस्य गोप्ता रक्षकः ।
कात्यायनः,
विनीतः शास्त्रसम्पन्नः कोशशौर्यसमन्वितः ।
ब्रह्मण्यो दानशीलः स्याद्धर्मसत्यपरो नृपः ॥
स्तम्भोपतापपैशुन्यचापलक्रोधवर्जितः ।
प्रगल्भः सन्नतोदग्रः सम्भाषी प्रियदर्शनः ॥
वश्येन्द्रियं जितात्मानं धृतदण्डं विकारिषु ।