सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 92, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 92

तृतीयोऽङ्कः । ७९
दृष्ट्या स्निग्धतरीकृते साध्यमयोन्मन्दायमानायता
दानीयेन पत्रावलि रचतुरया राज्ञ्या गमोशानिषत् ॥ १५॥
चित्रलेखा—हला उव्वसि, इमं दाव से मणोरहं संपादेहि ।
उव्वसी—(सणालासमितं ।) २ चिट्ठिस्सं दाव । (इति पृष्ठेनागत्य राज्ञो
लोयने संछुमोडि ।)
(चित्रलेखा विदूषकं रीत्या सञ्जयति ।)
राजा—(स्पर्श रूपयित्वा ।) सखे, न खलु नारायणोरुसंभवा
वरारूः ।
विदूषक—कधं भवं अवगच्छदि ।
राजा—किमत्र ज्ञेयम् ।
अयामवगच्छेव मुखे वलिलं मम गात्ररुं वरदवद्यात् ।
तोषमुपैति तथानिरितेण दृग्रेवांगुलि सुमुखम् ॥ १६ ॥
उर्व्वशी—अम्महे, यन्तरेणपडिट्ठं विश मे हृदयंगमत्तं ण राज
१ हलि उर्वशि इमं तावदस्य मनोरथं सपादय ।
२ स्थास्ये तावत् ।
३ कथं भवानवगच्छति ।
४ अम्महे, यन्तरेणापतितं विश म हृदयंगमत्वं ण राज्ञां सम्पादनम् ।
गृहाति । अपि नामानि संभावयन्तः । इदं तादृशं दुर्वा ईव च । तदपि
नवं यथा तथा कार्यं करोतु मुकुरदृष्यमानप्रति मन्दारद्रुमैः सहभाविनो मे
व ! एतदर्थं इमं प्रेक्षंकुरु मुः । प्रविष्टो मुकुरोऽस्मिद्धान् इत्यर्थः । इत्यर्थः ।
९६ । दृष्ट्या परिचिता न इत्यार ॥ १५ ॥ चित्रलेखा । १ हलि उव्वसि
इमं ताव अस्या मनोरथं सम्पादय । उर्वशी । २ देव्यै ताव लज्जिताऽस्मि
३८ 'अन्तःपुरे रतेति न विवक्षितः । विदूषक । कथं भवं
अवगच्छसि ? ॥ अयान्विति । अस्या स्तन्व्या मयि करावयवे स्पृष्टे
सति गात्राणाम् प्रसादो न तथा अवगच्छेत् । न च तादृक् संमदं
प्राप्नोतु यतः । यं दृष्ट्या च हस्तकमलं स्पृशामि
नेदिष्ठतया स्पृशन्त्याः सुमुख्या अंगुलिस्पर्शेन
मम गात्रस्य प्रसादो न तथा अवगच्छेत् ततः किं न
उपमीयताम् ? न दृष्टान्तेनन्तरम् अवगम्यते
इति ।