सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 17, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 17

१४ विक्रमोर्वशीये
मेनका—सँहि, एव्वं करेम्ह ।
(इति हेमकुटशिखरे नाट्येनाधिरोहन्ति ।)
रम्भा—अवि णाम सो राएसी उद्धरदि णो हिअअसंल्लम् ।
मेनका—सँहि, मा दे संसओ भोदु ।
रम्भा—णं दुज्जआ दाणवा ।
मेनका—उवट्टिदसंपराओ महिन्दो वि मज्झमलोआदो स-
बहुमाणं आणाणिअ तं एव्व विबुधविजआय सेणामुहे णिओएदि ।
रम्भा—सैव्वहा विअई भोदु ।
मेनका—(क्षणमात्रं स्थित्वा ।) हला, समस्ससध समस्ससध ।
१ सखि, एवं कुर्मः ।
२ अपि नाम स राजर्षिरुद्धरति नो हृदयशल्यम् ।
३ सखि, मा ते संशयो भवतु ।
४ ननु दुर्जया दानवाः ।
५ उपस्थितसंपरायो महेन्द्रोऽपि मध्यमलोकात्संबहुमानमानाय्य तमव
विबुधविजयाय सेनामुखे नियुङ्क्ते ।
६ सर्वथा विजयी भवतु ।
७ सख्यः, समाश्वसित समाश्वसित । एष उद्वतितहरिकेतनतनस्य
सखीसमुदि । गता राजर्षिः । हन्त हन्त हरुद्धाव नीत्वा धर्गे सखीं प्रति ।
इति विचार्यो । सागरोऽपि— महादेवी परिवारसद्भावान समुन्मुक्ता । हृद्ये
चेती प्रति प्राह सौम्ये च प्रियकारिणि ॥ इति । तद्द्वमपि स पश्चात्य प्रश्न
गच्छाम ॥ मेनका। सखि एव कुम ॥ रम्भा। अपि नाम स राजर्षिरुद्धा
नो हृदयशल्यम् । अपि नामेति सम्भावनायाम् ॥ मेनका । सं मा ते संशयो
भवतु ॥ रम्भा । ननु दुजया दानवा । नून नन्विति वा पञ्च । मेनका ।
उपस्थितसंपरायो महन्द्रोऽपि मध्यमलोकात्संबहुमानमानाय्य तमव विबुधविजयाय
सेनामुखे नियुङ्क । संपरायो युद्धम् । सङ्गार' इति वा पाठः । मुख्योऽपि मत्त
शद्यश्च शङ्कट कुरुहेऽप्रियाम् इति रूपवितामसि । समहाराभिसंपात कलि
संस्फोटसंयुगा । इति विकण्डी। मध्यमलोको मर्त्य । 'पुत्र स्मृतौ मध्यमलोक
मर्ता' इति त्रिकाण्डीशेष ॥ रम्भा । सर्वथा विजयी भवतु ॥ मेनका । सख्य
समाश्वसित समाश्वसित । एष उद्यतितहरिमकेतनरथस्य राजर्षेः सोमदत्त रथो