विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । ९७
(उपविश्योपविश्य। अञ्जलिं बध्वा।)
नीलकण्ठ ममोत्कण्ठा वनेऽस्मिन्वनितातया।
दीर्घापाङ्गा सितापाङ्ग दृष्टा दृष्टिक्षमा भवेत् ॥ २१ ॥
(परिक्रम्या विलोक्य।) कथमदत्त्वैव प्रतिवचनं नर्तितुं प्रवृत्तः। किं
नु खलु हर्षकारणमस्य। (विचिन्त्य।) आं, ज्ञातम्।
मृदुपवनविभिन्नो मन्मथायो विनाशा-
द्घनरुचिरकलापो निःसपत्नोऽस्य जातः।
रतिविगलितबन्धे केशहस्ते सुकेश्याः
सति कुसुमसनाथे किं करोत्येष बर्ही ॥ २२ ॥
भवतु। परव्यसनमुखिनं न पुनरेनं पृच्छामि। (द्विपदिकया दिशो-
ऽवलोक्य।) अये, इयमातपात्ययेपुषितमदा जम्बूविटपमध्यास्ते
परभृता। विहङ्गेषु पण्डितैषा जातिः। यावदेनां पृच्छामि।
मता। अथ वने भ्रमन्तः इत्यपि क्वचित्पाठः। निशामय शृणु। पदान्तरे - न
दृष्टेयं मां त्वाम्। अथ वने भ्रमन्तः। मां प्रति तामावहयेदर्थे। बदनतायुपदर्शने
तृतीया ॥ * ॥ उपविश्योपविश्येत्यादि उपविश्य गतिविशेषः तालविशेषो
वा। प्रमाणं च भरतः - विरामात्तुङ्गमूर्ध्वपुष्यं च चचरी इति। यथा-
। ।।।।।।। अञ्जलिं बद्ध्वा। यदुक्तम् - पताका हस्तद्वयेो यो
यदाऽङ्गुल्यैर्जताः संयुता नताश्चाग्रतस्तदाऽञ्जलिः स्यात्। तस्याङ्गे
स्यो कृतिश्च विधीयते । डा नीलकण्ठेत्यादि। हे अपकृष्टपक्षज
दृष्टा स्यात्। अस्मिन्वने दीर्घापाङ्गाऽऽयतेक्षणा । वि० । प० तव
ऽथ न० । वि० वि० । वि० वि० ।
२ ई । ऽई वि० म व । त म० र ॥ ऽ० न
दृष्टाऽपि वि० न व न । २६९ न ५०६ । ५०९ न ज
। २६ । । त य व म १ ९५ ४ ० । २९१
मृदुपवनवि० । ६० वि० ५ म ६ । ६० ५
६ १' ५ ५ २४ १ : ४ २५६ ६६० ५। ६५ १ ६२
२१५ ३ ५ ० १ ५ २५ ३ । १ ६६०५ ३ ५
ग य० क्री व०य०ि २ प० ५ कुरू वा सम०प०य० क । २९९०५
। २ २९ वि०५० व ०८ २ प० क० ५ ६९१ ५ ६० ५ ०५
इत्येष इ०प क इ० व ०५५०॥ त० ५ ०पु०३० प०३०। क ९०५