वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

An accurate, line-by-line transcription of the image text in Devanagari:

६८ वेणीसंहारं नाटकं
बरो विअलन्तसंझाराअपसण्णदुरालोकमण्ड्लोजादो भअवं दिवहणाहो ।
( हला सुवदने, पश्य तावदुदयगिरिशिखरान्तरविमुक्तस्थवरो विगलत्सन्ध्यारागप्रसन्न-
दुरालोकमण्डलो जातो भगवान् दिवसनाथः । )
सखी—सहि, रोसाणिदकणअपत्तसरिसेण लदाजालन्तरापडिकिरण-
णिवहेण पिञ्जरिदोञ्जाणभूमिभाओ पूरिदपदिण्णो विअरिउदुप्पेक्खणिज्जो
जादो भअवं सहस्सकिरणो । ता समओ दे कुसुमचन्दणगब्भेण अग्घेण
पज्जुवट्टादुम् । ( सखि, रोषानितकनकपत्रसदृशेन लताजालान्तरापतितकिरण-
निवहेन पिञ्जरितोद्यानभूमिभागः पूरितप्रतिज्ञ इव रिपुदुःप्रेक्षणीयो जातो भगवान्सह-
स्त्रकिरणः । तत्समयस्ते कुसुमचन्दनगर्भेणार्येण पर्युपस्थातुम् । )
भानुमती—हज्जे तरलिए, उवणहि मे अग्घभाअणं जाव भअवदी
सहस्सरस्सिणो अवरिअं णिव्वट्टेमि । ( हञ्जे तरलके, उपनय मेऽर्घभाजनं
उदयगिरिशिखरान्तरविमुक्तरथवरः = उदयःचलस्य यः शिखरः शृङ्गं तस्यान्त-
रात् मध्याद् विमुक्तः प्रचलितः रथवरः स्यन्दनश्रेष्ठः यस्य सः । विगलितसन्ध्याराग-
प्रसन्नदुरालोकमण्डलः = विगलितः सन्ध्यारागः सन्ध्याकालिकरक्तिमा यस्य सः अत
एव प्रसन्नं दुरालोकमण्डलं प्रकृष्टप्रकाशविम्बः यस्य सः, 'बहुव्रीहिगर्भकर्मधारय-
समासः' । जातः, भगवान्, दिवसनाथः = सूर्यः ।
रोषानितेति—परीक्षितस्वर्णतुल्येनेत्यर्थः । लताजालान्तरपतितकिरणनिवहेन =
लतासमूहमध्यप्रविष्टरश्मिसमुदायेन । पिञ्जरितोद्यानभूमिभागः = पिञ्जरितः पीतीकृत
उद्यानभूमिभागो येन सः । पूरितप्रतिज्ञ इव, रिपुदुःप्रेक्षणीयः = प्रचण्डातपः जातः,
भगवान्, सहस्रकिरणः = सूर्यः । पर्युपस्यातुम् = अर्चितुम् ।
अर्घभाजनम् = अर्घदानार्थं पात्रम् । सहस्त्ररश्मेः = सूर्यस्य, सपर्य्याम् = पूजाम्,
करते हुए सुवर्णमय रथ से, उषाकाल की लालिमा के दूर हो जाने से भगवान् भास्कर
(सूर्य) का आलोकमण्डल प्रकाशित हो उठा ।
सखी—तपाये हुए सुवर्ण की दीप्ति के सदृश किरणों के पुञ्ज से, जो लताओं के कुञ्जों
के अवकाश भाग से छन-छन कर नीचे आ रही हैं, वाटिका की भूमि पिङ्गल वर्ण की
बनाते हुए सहस्रांशु (सूर्य) मानों अपनी प्रतिज्ञा पूर्ण करके शत्रुओं के लिये दुष्प्रेक्ष्य बन
गए हैं अर्थात् सूर्य भगवान् ऊँचे आ गये हैं जिससे उनकी तरफ शत्रु वर्ग आँख उठा कर
देख भी नहीं सकता अतः पुष्प-चन्दन-विमिश्रित अर्घ के द्वारा उपस्थान करने के लिये
आपका समय हो गया है ।
भानमती—अरी तरलिके, मेरा अध्यपात्र ला दो जिससे मैं भगवान् भास्कर का पूजन