वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Vedantasara by Sadananda Yogindra
सदानन्द योगीन्द्र द्वारा
स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास · खेमराज श्रीकृष्णदास · 1940 (उद्गम)
पृष्ठ 41, कुल 145 में से
संदर्भ में पढ़ेंसंस्कृतटीका-भाषाटीकासमेत । ( ४१ )
सूक्ष्मशरीराणि सप्तदशावयवानि लिंग-
शरीराणि। अवयवास्तु ज्ञानेन्द्रियपंचकं-
बुद्धिमन्सी कर्मेन्द्रियपंचकं वायुपंचकं-
चेति। ज्ञानेन्द्रियाणि श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणाख्या-
नि। एतान्याकाशादीनांसात्विकांशेभ्यो व्यस्तेभ्यः
पृथक्क्रमेणोत्पद्यन्ते। बुद्धिर्नाम निश्चयात्मिकान्तः
करणवृत्तिः। मनो नाम संकल्पविकल्पात्मिकान्तः
करणवृत्तिः ॥ ४१ ॥
( सं० टी० ) सूक्ष्मशरीरस्वरूपभूतानवयवानाह। अवय
वास्त्विति । ज्ञानेंद्रियाणि श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वघ्राणाख्यानि।
सात्विकांशादाकाशाच्छ्रोत्रमुत्पद्यते। सात्विकांशाद्वायोःत्वगिं
द्रियम्। सात्विकांशात्तेजसः चक्षुः। सात्विकांशाज्जलाज्जिह्वा। सा
त्विकांशायाः पृथिव्याः सकाशात् घ्राणेंद्रियं चेति। क्रमेणोत्प-
द्यंत इत्याह। एतानीति । बुद्धेर्लक्षणमाह। बुद्धिरिति। ब्रह्मैवाह-
मिति निश्चयात्मिकैवान्तःकरणवृत्तिरेव बुद्धिरित्यर्थः । मनसो
लक्षणमाह । मनोनामेति । अहं चिद्रूपो देहो वेति संशया-
त्मिकान्तःकरणवृत्तिरेव मन इत्यर्थः ॥ ४१ ॥
( भा० टी० ) सूक्ष्मशरीर दिखलाते हैं । सप्तदश १७
अवयवयुक्त लिङ्गशरीरको सूक्ष्मशरीर कहते हैं। पञ्च ज्ञाने-
न्द्रिय पञ्च कर्म्मेन्द्रिय पञ्चवायु मन और बुद्धि यह सप्तदश-
१७ अवयव कहलाते हैं नेत्र कर्ण नासिका जिह्वा और
त्वचा यह पांच अवयवही पञ्चज्ञानेन्द्रिय कहाते हैं यह ज्ञा-