वेद स्वरूप विमर्श (स्वामी करपात्री जी महाराज - अपौरुषेय वेद-प्रामाण्य एवं वैदिक समन्वय)

४४२ वेदस्वरूप-विमर्श
'वा यः' इति मुद्रितम् । तेन समाजिनां मूलवेदत्वेनाभिमता ऋक्-
संहिता यास्कदृष्ट्या शाकल्यकृता पौरुषेयी एव सिद्ध्यति ।
श्रीविश्वेश्वरानन्दश्च शाकलसंहितासूच्यां 'वायः' इत्येकं पदं न
प्रकाशितवान् । किंतु सूच्याः ३७१ पृष्ठे 'वा', ३७२ पृष्ठे च 'यः' इति
प्रकाशितवान् । तत एव प्रकाशितायाम् अथर्वसंहितायां 'वा' 'यः'
इति पृथक् पृथगेव पाठः । तेनोभयोः संहितयोः पौरुषेयत्वमापतति ।
अर्थस्तु 'वायः, इति पाठं मत्वैव कृतः । तेषां स्वाभिमतरीत्या तु
सर्वेऽपि पाठा अपौरुषेया एव । पाठभेदेन पौरुषेयत्वोक्तिस्तु निन्दार्थ-
वाद एव ।
'शाखाभेदाश्च ये केचित् याश्च शाखासु गीतयः ।
स्वरवर्णसमुचाराः सर्वास्तान् विद्धि मत्कृतान् ॥'
महा० शान्ति० ३४२।१००-१००-१०१ (९७)
इति भगवत्कृतत्वादपौरुषेयत्वेन शाखाभेदीयगीतिस्वरवर्णसमु-
च्चाराणाम् अपौरुषेयत्वमेवोक्तम् ।
आनुपूर्व्या अनित्यत्वञ्चेत् ? तद् यथा ब्राह्मणभागस्य तथैव
मन्त्रभागस्यापि, यथेतरासंहितानां तथैव समाजिसम्मत-शाकली-
शौनकी-कौथुमी-माध्यन्दिनीति संहिताचतुष्टयस्यापि । ४।३।१०१ सूत्रे
महाभाष्योद्धृतानि काठक-कालापक-मौदक-पैप्पलादशाखानामानि अन्या-
सामुपलक्षणार्थमेव । अन्यथा समुद्धृतनाम्नीनां शाखानामेव आनु-
पूर्व्या अनित्यत्वे तद्भिन्नानां मैत्रायणी-काण्व-तैत्तिरीयक-कापिष्ठलक-
जैमिनि-राणायनीय-बाष्कलादि संहितानाम् आनुपूर्व्या नित्यत्वापत्तिः
स्यात् । न च सामाजिकानामिष्टं तत् ।
“महाभाष्यकारेण—'छन्दोऽर्थं तर्हीदं वक्तव्यम् । नहि छन्दांसि
क्रियन्ते, नित्यानि छन्दांसि' ( छन्द