सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 24, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 24

4         VĀSAVADATTĀ
twelfth-century Śrīkaṇṭhacarita of Maṅkha contains the stanza
(2. 53) :
mēṇṭhē svardviradādhirōhiṇi vaśaṁ yātē subandhāu vidhēḥ
śāntē hanta ca bhāravāu vighaṭitē bāṇē viṣādaspr̥śaḥ
vāgdēvyā viramantu mantuvidhurā drāg dr̥ṣṭayaś cēṣṭatē
śiṣṭaḥ kaścana sa prasādayati tāṁ yadvāṇisadvāṇinī,
‘Mēṇṭha having mounted the elephant of the sky [i.e., having
died], Subandhu having yielded to the will of destiny, Bhāravi,
alas, being at rest, and Bāṇa being broken, let the reason-reft
glances of the sorrow-stricken goddess of speech [Sarasvatī]
quickly find repose; for any one left that bestirreth himself doth
win her, to whose voice she is a goodly dancer.’ Two centuries
later, Śārṅgadhara, quoting Rājaśēkhara (cf. above, p. 1), who
flourished about 900 A. D., in his Paddhati (cf. Aufrecht, ‘Ueber
die Paddhati von Çārṅgadhara,’ in ZDMG. 27.77; Śārṅgadha-
rapaddhati, ed. Peterson, 1. No. 188, Bombay, 1888), made the
citation :
bhāsō rāmilasāumilāu vararuciḥ śrīsāhasāṅkaḥ kavir
mēṇṭhō bhāravikālidāsataralāḥ skandhaḥ subandhuś ca yaḥ
daṇḍī bāṇadivākarāu gaṇapatiḥ kāntaś ca ratnākaraḥ
siddhā yasya sarasvatī bhagavatī kē tasya sarvē ’pi tē,
‘Bhāsa, Rāmila, Sāumila, Vararuci, the poet Sāhasāṅka, Mēṇṭha,
Bhāravi, Kālidāsa, Tarala, Skandha, and Subandhu, Daṇḍin,
Bāṇa, Divākara, Gaṇapati, and the charming Ratnākara,—what
are all they to him by whom the exalted Sarasvatī is possessed’?
Rājaśēkhara also refers to Subandhu in the following stanza
quoted by Aufrecht (ZDMG. 36. 366) from the Saduktikarṇā-
mr̥ta (cf. also Peterson and Durgāprasāda, Subhāṣitāvali of
Vallabhadeva, Introd., p. 57, Bombay, 1886; Krishnamachariar,
Introd., p. 41) :
subandhāu bhaktir naḥ ka iha raghukārē na ramatē
dhr̥tir dākṣīputrē harati haricandrō ’pi hr̥dayam
viśuddhōktiḥ śūraḥ prakr̥timadhurā bhāravigiras
tathā ’py antarmōdaṁ kam api bhavabhūtir vitanutē,