सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 194, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 194

स्यविवरान्त)फेनस्तबका इव (विशीर्णाः ¹) गगनमहासराः कु-
मुद(संदोह)संदेह(दायिनः) विश्वं गणयतो [वि]धातुश्
शशिकठिनीखण्डेन तमोमषीश्यामे अजिन इव (वियति ²) संसा-
रस्यातिशून्यत्वात् शून्यबिन्दव इव वि(लिखिताः) जगत्त्रयवि(जिगी-
षा)विनिर्गतस्य मकरकेतोः रति[183]कर[तल]विकीर्णा (इव ला-
जांजलयः ³ गुलिका)स्त्रगुलिका इव (विक्षिप्ताः) पुष्प(धनुषः)
वियदम्बुराशिफेनस्तबका इव (वितताः) रतिविरचिता गगन(ां-
कणे) आतर्पणपञ्चांगुलय इव विकीर्णाः व्योम(तल)लक्ष्मी-
हारमुक्तानिकरा इव (विच्छिन्नाः हरकोपानलदग्धकाम ⁴)चिता-
चक्राद् ⁵ वात्या(वेशविप्रकीर्णाः) कामकीकस[184]खण्डा इव ति-
मिरोद्गम[धूम]धूमलसंध्यानलपरितप्तगगन(महा-
नस)स्थाली[कटाह]भर्ज्यमान(स्फुटित)लाज(ानुकारास् ⁶ तारा) व्य-
राजन्त। ताभिश् (श्वित्री) ऽव वियद् अशोभत। (दीर्घतर)ोच्छ्वा-
सरचनाकुलम् (सम् ⁷)श्लेषवक्त्र(चक्र)घटनापटु सत्(काव्य)-
विरचनम् इव च(73)क्रवाकमिथुनम् अती[185]वा ऽखिद्यत। क-
मलिनी[वन]संचारलग्नमकरन्दबिन्दुसंदोहलुब्धमु-
ग्धमुखरमधुकरमालासबलगान्रं कालपाशेने ऽव (मूर्ति-
मद्)रामशापेने (ऽवा) "कृष्यमाणम् चक्रवाकमिथुनं विज-
घटे। रविविरहविधुरायाः [186] कमलिन्या हृदयं इव द्वि-
धा पपात चक्रवाकमिथुनम्। आगमिष्यतो हिमकरदयितस्य
पार्श्वे संचरन्ती कुमुदिन्याः भ्रमरमाला दूती ऽवा ऽलक्ष्यत।
तारका(नयनजलबिन्दु)व्याजाद् अस्तंगतस्य दिवाकर(दयितस्य)
शोकाद् इव [स्थूलाश्रुबिन्दुभिः ⁸] ककुभो व्यरुदन्। भास्वतो
निजदयितस्य विरहाद् अभिनवकिंजल्कराजीव्याजेन (शोकानल)-
मुर्मुरो [इव] (नलिन)कोशहृदये जज्वाल। (ततो) रविश्मि(द-
वाग्नि ⁹भस्मीकृत)[187]नभोवनमषीराशिर इव श्रुतिवचनम् इव
(क्षपित ¹⁰)दिगम्बरदर्शनम् (कृष्णम् अपि तिरस्कृतविश्वरूपभा-
1 Cf. śīrṇā in Hall’s manuscript B.
2 So also Hall’s manuscripts A, B, C, D, F, G, H.
3 Cf. vikīrṇā lājāñjalaya in Hall’s manuscript D.
4 So also Hall’s manuscripts C, D.
5 Trichinopoly ed., cakrāc candrād.
6 Cf. sphuṭitalājabījānukārā in Hall’s manuscripts B, C, F, H, and the commenta-
tor Jagaddhara.
7 So also Hall’s manuscript D, and the commentators Jagaddhara and Narasiṃha.
8 Hall’s manuscripts D, E, H also omit sthūlāśrubindubhiḥ.
9 So also Hall’s manuscripts B, C, G.
10 Cf. kṣata in Hall’s manuscripts A, F, H.