सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 179, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 179

कये¹) ऽव घन(३९)सारसार्थवाहिन्या विदग्ध[जन]मधु-
[पान]गोष्ठ्ये ऽव नानाविटपी[१०६]तासवया नलकूबरचित्तवृत्त्ये
ऽव सततधृतारम्भया मत्तमातंगगत्ये ऽव घंटारवावे-
दितमार्गया सदीश्वरसेवये (ऽव) दूरोद्गतबहुफलया विरा-
टलक्ष्म्ये ऽवा ऽऽनंदितकीचकशतया विंध्याटव्या (कतिपयदू-
रम् अध्वानं²) गत्वा कामिन इव मदनशलाकाङ्कितस्य (विकर्त-
नस्ये ऽव (४०) स्निग्धच्छायस्य वैकुंठस्ये ऽव लक्ष्मीभृतः
यात्रोद्यतनृपतेर् इव घनपत्रशोभितस्य वेदस्ये ऽव भूरि-
शाखालंकृतस्य गाणिक्यस्ये ऽवा ऽनेकपल्लवोज्ज्वलस्य ³) जं-
बूबृक्षस्या (ऽधश्) छायायां (स) विशश्राम। [१०७] अत्रांतरे
भगवान् अपि मरीचिमाली आतपक्लांत(वन)महिषलोचनपाटल-
मंडलं चरमाचल(शिखरम्) आरुरोह। ततो मकरंदः
फलमूलान्य् आदाय [कथम्] कथम् ⁴ अपि तम् अभिनंदिताहा-
र(म्)[परिचयम्] अकार्षीत्। स्वयं (अपि) तदुपभुक्तशेषम्
(अकरोद् अशनम्)। अथ तां एव प्रियतमां हृदयफलके
(संकल्पतूलिकया) लिखि[१०८]ताम् इवा [ऽव⁵]लोकयन् निष्पंदकर-
णग्रामः कंदर्पकेतुर् मकरंद(विरचिते) पल्लवशयनो
सुषवाप। अथ [अर्ध]याममात्रावखंडितायां (यामिन्यां)
[तत्र] जंबूतशिखरे (मिथः कलहायमानयोश् शुकशारिक-
योः) कलकलं श्रुत्वा कंदर्पकेतुर् मकरंदम् उवाच।
वयस्य शृणुवस् तावद् (अनयोर् ⁶) आला[१०९]पम् इति। ततो (जं-
बूनिकुंजस्थिता ⁷) शारिका (काचित् चिराद् आगतं शुकं ⁷) प्रको-
पतरलाक्षरम् उवाच। कितव शारिकांतरम् अन्विष्य [समा]गतो
ऽसि कथम् अन्यथा रात्रिर् इयती तवे ऽति। (अथ) तच् श्रुत्वा शु-
कस् तां अवादीत्। भद्रे (मुंच कोपं ⁸) अपूर्वा (बृहत्)कथा
(प्रत्यक्षीकृता मया) तेना ऽयं कालातिपात (इति)। अथ समुप-
जातकुतूह(४१)लया शारिकया (मुहुर् अनुबध्यमानः कथां⁹)
कथयितुम् आरेभे। [११०] अस्ति (मंदरगिरिशृंगैर् इव प्र-


¹ Cf. ḍhakkayē 'va in Hall's manuscript F.
² Cf. katipayam adūram adhvānaṁ in Hall's manuscript E, katipayadūram in manuscript F, and katipayapadam dūram in manuscripts A, B.
³ So also Hall's manuscripts B, C, except rājāvasathasyē 'va bhūriśālālaṁkṛtasya instead of vēdasyē 'va bhūriśākhālaṁkṛtasya.
⁴ Hall's manuscripts C, D, H also omit the first katham.
⁵ Hall's manuscripts C, F, G also omit 'va.
⁶ So also Hall's manuscript F.
⁷ So also Hall's manuscript D.
⁸ Cf. mā prakōpaṁ kuru in Hall's manuscripts B, H.
⁹ So also Hall's manuscript C.