वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 175, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें(हि भवादृशाश्) शरत्समया इव [भवादृशा मित्रस्य हृदयम्¹]
हरन्ति न च (मित्र)चेतना विसदृशम् उपदिशन्ति। अचेतनानाम्
अपि मैत्री समुचितपक्षे निक्षिप्ता [तथा[80]हि] माधुर्यशै-
त्यशुचित्वसन्तापशान्तिभिः पयः पय (इति² शब्दसाम्यान्)
मित्रताम् उपगतस्य (मत्)सङ्गमाद्³ (वृद्धिम् उपगतस्य
क्षीरस्य क्वाथे⁴ पुरतो ममै "व क्षयो युक्त) इति (मत्वे) 'व
वारिणा ['पि] क्षीयते। तद् इदम् असांप्रतम् आचरितम् [सखे]
गृहाण साधुजनोचितम् अध्वानम्। सा[81]धवो ('पि) दिङ्मोहाद्
[परम्] उत्पथप्रवृत्ता (अपि पुनर् गृहीतसत्पथा⁵) भवन्ति।
इत्यादि वदति तस्मिन् (मकरन्दे प्रियसखे) कथम् अपि स्म-
रशर[निकर]प्रहारपरवशः (कन्दर्पकेतुः) परिमिताक्ष-
रम् उवाच। वयस्य दितिरिव शतमन्युसमाकुला भवत्य्
(अस्मादृशजनचित्त)वृत्तिः ना 'यम् उपदेशकालः पच्यन्(31)त
इव (मे⁶) 'ङ्गानि [82] क्वाथ्यन्त इवे 'न्द्रियाणि [भिद्यन्त इव
मर्माणि] निस्सरन्ति 'व प्राणाः उन्मूल्यन्त इव विवेकाः नष्टे
('व⁷) स्मृतिः [तद्] अधुना (तद् अलम् अनया कथया) यदि
('त्थम्) सहपांसु(क्रीडा)सम(सुखदुःखो) 'सि (तन् मया स-
मम् आगम्यताम्) इत्य् उक्त्वा परिजनालक्षित (एव) तेन सहै ('व
पुरान्⁸) निर्जगाम। (ततो 'नेक)नल्वशत(मात्रम्) अध्वानम्
गत्वा (तेना) 'गस्त्यवचनसंहृत[83]ब्रह्माण्ड(खण्ड⁹)-
गतशिखरसहस्रः कन्दरान्तर[आल]लता¹⁰गृह(प्रसुप्त¹¹)वि-
द्याधरमिथुनगीताकर्णनसुखितचमरी(गण¹²)मारणोत्(सु-
क)शबर(कुल)सम्बाधकच्छ(तटः) कटक(तटगत)करिक-
राकृष्टभग्नस्यन्दमा[84]नहरिचन्दन(रसा)मोद(गन्ध)-
वाहिगन्धवाहशिशिरीतशिलातलः सुदूरपतनभग्नतालफल-
¹ Hall's manuscripts C, D, E, H, and the commentator Jagaddhara also omit mitrasya hṛdayam.
² So also Hall's manuscripts A, B, C, D, H, and the commentators Jagaddhara and Narasimha.
³ So also Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, H, and the commentator Jagaddhara.
⁴ So also Hall's manuscripts C, D, E, G.
⁵ Cf. api punar gṛhītapathā in Hall's manuscript D.
⁶ So also Hall's manuscript D.
⁷ So also Hall's manuscript D. ⁸ So also Hall's manuscripts A, B, C, H.
⁹ So also Hall's manuscripts A, C, G, H, and the commentator Jagaddhara.
¹⁰ So also Hall's manuscripts C, D.
¹¹ Cf. gṛhasukhaprasupta in Hall's manuscripts A, C, D, F, G and gṛhasupta in manuscript B.
¹² So also Hall's manuscripts A, B, C, F, H.