उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

५४ उत्तरगीतायां
पुनरावृत्तिप्रापकसुषिरखयः; अत एव तिर्यञ्चः तिर्यग्भूताः
सुषिरात्मकाः रन्ध्रप्रधानाः अधश्चोर्ध्वगताः अधोभागमू-
र्ध्वभागं च गताः सर्वत्र व्याप्ताः; तासु नाडीषु मध्ये सुषु-
म्नानाड्या नव द्वाराणि शोधयन् प्राणायामेन मुखादिसर्व-
द्वाराणि शोधयन्; जीवः वायुना सह सुषुम्नामार्गगतवायु-
ना सह ऊर्ध्वज्ञानी ब्रह्मापरोक्षज्ञानी सन् मोक्षमवाप्नुयात्
ब्रह्मैक्यं प्राप्नुयादित्यर्थः । 'तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति' इत्या-
दिश्रुतेरिति भावः ॥
तस्याः कुण्डलिन्याः सकलजगदाधाररूत्वेन च उपासनां
कर्तुमस्यामेव सर्वाणीन्द्रादिपुराणि कल्पयति--
अमरावतीन्द्रलोको-
ऽस्मिन्नासाग्रे पूर्वतो दिशि ।
अग्निलोको हृदि ज्ञेय-
श्चक्षुस्तेजोवती पुरी ॥ २१ ॥
अस्मिन्नाडीविशेषे पूर्वतो दिशि पूर्वस्यां दिशि नासाग्रे
नासिकाग्रभागे अमरावती अमरावत्याख्यः इन्द्रलोकः इन्द्रा-
दिदेवावासभूतो लोकः वर्तत इति शेषः । तथा अनन्तरं
चक्षुः दक्षिणं नेत्रं तेजोवती तेजोवती नाम पुरीति प्रसिद्ध;