उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

८ उत्तरगीतायां
गच्छंस्तिष्ठन्सदा कालं वायुस्वीकरणं परम् ।
सर्वकालप्रयोगेन सहस्रायुर्भवेन्नरः ॥ ८ ॥
नरः 'शतायुः पुरुषः शतेन्द्रियः' इति परिमितायुरपि
गच्छन् गमनकाले तिष्ठन् अवस्थानकाले सदा कालं सर्व-
स्मिन्काले शयनादिकालान्तरे परं विशेषेण वायुस्वीकरणं
प्राणायामं कुर्वन् तेन सार्वकालप्रयोगेन सार्वकालिकवायु-
धारणया सहस्रायुः सहस्रवर्षजीवी भवेत् भूयादित्यर्थः ॥
ननु परमफलं कदा भवतीत्यत आह—
यावत्पश्येत्खगाकारं तदाकारं विचिन्तयेत् ।
खगाकारं हंसस्वरूपं यावत्पश्येत् यावत्पर्यन्तं साक्षात्कु-
र्यात्, तावत्पर्यन्तं तदाकारं परब्रह्मस्वरूपं पूर्वोक्तधारणया
प्रवृद्धायुः पुरुषः विचिन्तयेत् ध्यायेदित्यर्थः ॥
तादृशात्मसाक्षात्कारार्थं नैरन्तर्येण आत्मजगतोरभेदध्या-
नमाह—
खमध्ये कुरु चात्मानमात्ममध्ये च खं कुरु ।
आत्मानं खमयं कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥
खमध्ये दहराकाशमध्ये आत्मानं परमात्मानं कुरु एतद्-