ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

अथ तृतीये तृचे गेयं साम दर्शयति—
तैरश्च्यं भवति ॥ ११ ॥
स्पष्टोऽर्थः ॥ ११ ॥
आख्यायिकया ऽस्य साम्नस्संज्ञां (१)निर्व्रुवन् पापापहतिहेतुतामाह-
आङ्गिरसः स्वर्गं लोकं यन्तो रक्षाꣳस्यन्वसचन्त
तान्येतेन तिरश्चाऽङ्गिरसस्तिर्यङ् पर्य्यवैद्यत्तिर्यङ्पर्य्यवै-
त्तस्मात्तैरश्च्यं पाप्मा वाव स तानसचत तं तैरश्च्येन-
ऽपाघ्नताऽपपाप्मानंꣳहते तैरश्च्येन तुष्टुवानः ॥ १२ ॥
पुरा कृतयागानुष्ठानात् स्वर्गं लोकं यन्तो गच्छन्तोऽङ्गिरसो रक्षांसि
राक्षसा अन्वसचन्त अन्वगच्छन् समवेताः संसृष्टा अभूवन् । षच सम-
वाय इति धातुः । तानि रक्षांसि अङ्गिरसस्तिर्यङ् तिरोऽञ्चन् एतत्संज्ञ
ऋषिः तिरसा तिरोऽञ्चता तिर्यक् वर्त्तमानेनैतेन साम्ना पर्य्यवैत्(२)
परितोऽगच्छत् । यत् यस्मादनेन साम्नाऽङ्गिरसस्तिर्यङ् पर्य्यवैत् परितोऽ
गच्छत् , तस्मात्तैरश्च्यं तिरश्चस्सम्बन्धादस्य साम्नः तैरश्च्यमिति नाम
सम्पन्नम् । अस्तु प्रकृते किमायातम् ? उच्यते-पाप्मा वाव सः पापमे-
व सः पूर्वोक्तरक्षोरूपेण वर्त्तमानः तानङ्गिरसोऽसचत समवेतस्सङ्ग-
तोऽभूत् । तं पाप्मानं तैरश्च्येन साम्ना अपाघ्नत अपहतवन्तः । तस्मा-
दद्यतनोऽपि तैरश्च्येन तुष्टुवानः पाप्मानमपहते ॥ १२ ॥
अथैतेषु त्रिषूक्थ्येषु स्तोमक्लृप्तिं प्रदर्श्य विशेषफलहेतुतामाह—
सप्तदश एव स्तोमो भवति प्रतिष्ठायै प्रजात्यै ॥१३॥
गतार्थमेतत् ॥ १३ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे सायणीये वेदार्थप्रकाशे
द्वादशाध्यायस्य षष्ठः खण्डः ॥
अथ सप्तमः खण्डः ॥
अथ दशरात्रस्य चतुर्थेऽहनि सर्व्वेष्वपि स्तोत्रेषु एकविंश एव
स्तोमः । तत्र बहिष्पवमानस्य एकविंशतिसंख्या स्तोत्रीया ऋचः ।
तस्याऽऽद्यं स्तोत्रीयं तृचं दर्शयति—
१. निर्वचन्निति. क. पु. । २. परितो वाऽगच्छत् अजानादिति क. पु. ।