ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

अथ कामनाभेदेन सन्धिस्तोत्रं विवक्षुरादौ प्रतिष्ठाकामायऽऽह—
रथन्तरं प्रतिष्ठाकामाय सन्धिं कुर्यात् ॥ २८ ॥
(१) 'एना वो अग्निम्, (२) 'प्रत्युअदर्शि' (३) इमा उ वाम्' इति प्रगाथेषु
कर्त्तव्ये नित्य एव रथन्तरेऽभिसन्धिभेदात्प्रतिष्ठासाधनत्वमपि ॥ २८ ॥
एतत्प्रशंसति—
इयं वै रथन्तरमस्यामेव प्रतितिष्ठति ॥ २९ ॥
स्पष्टम् ॥ २९ ॥
अथ बृहत्स्वर्गायऽऽह—
बृहत् स्वर्गकामाय सन्धिं कुर्यात् ॥ ३० ॥
स्पष्टम् ॥ ३० ॥
बृहत्स्वर्गयोः साम्यमाह—
स्वर्गो लोको बृहत्स्वर्ग एव लोके प्रतितिष्ठति ॥३१॥
द्यावापृथिव्योः मध्ये स्वर्गो द्वितीयः। रथन्तरबृहतोर्मध्ये बृहत् द्विती-
यमिति तस्य तत्स्थानीयत्वम् ॥ ३१ ॥
पशुकामाय वैकल्पिकसन्धिसामानि दर्शयति—
०वारवन्तीयं वा ०वामदेव्यं वा श्रुद्ध्यं वैतेषामेकं
पशुकामाय सन्धिं कुर्यात् ॥ ३२ ॥
विकल्पवाचिनो वाशब्देनैव विकल्पे सिद्धेऽपि पुनरेतेषामेकमिति
वचनं विस्पष्टार्थम् ॥ ३२ ॥
एतानि प्रशंसति—
पशवो वा एतानि सामानि पशुष्वेव प्रतितिष्ठति ॥३३॥
एतेषां प्रयोगे पशवो लभ्यन्त इत्येतान्येव पशव उच्यन्ते । अत्रार्षेय-
कल्पः प्रतिष्ठाकामाय यत् क्लृप्तं रथन्तरसन्धिसामवत् स्वर्गकामस्य
बृहत्सन्धिसाम। तेष्वेव प्रगाथेषु वारवन्तीयं वा वामदेव्यं वा श्रुद्ध्यं वै-
तेषामेकं पशुकामस्य सन्धिं कुर्यादितेष्वेव प्रगाथेष्विति ॥ ३३ ॥
अथोक्तस्य सन्धिसाम्नोऽनुवचनरूपं होतुर्विधत्ते—
आश्विनꣳ होताऽनुशꣳसति ॥ ३४ ॥
आश्विनाख्यं सन्धिस्तुतं सन्धिस्तोत्रमनु होता शंसेत् । यद्यप्यस्य
१. सा. उ. १. २. १३. १. २. सा. उ. १. २. १४. १.
३. सा. उ. १. २. १४. १,
२७ ता० ब्रा०