ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

मादुषदिति दुष्टम्माभूदिति । तत्पक्वं रेतः सदकरोत् तदेव विवृणोति
पशूनकरोदिति । एतत् श्रायन्तीयमभवदिति शेषः ॥ १० ॥
एवं प्रशस्य प्रकृतमुपसंहरति—
यच्छ्रायन्तीयं ब्रह्मसाम भवति श्रीणाति चैवेनᳪ
सञ्च करोति ॥ ११ ॥
यद्यस्य प्रयोगे एतद्ब्रह्मसाम भवति तत एनं यज्ञविभ्रष्टं श्रीणाति
पक्वति शुद्धं करोति ततः सञ्च यज्ञसाधकञ्च करोति ॥ ११ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे अष्टमाध्यायस्य द्वितीयः खण्डः ।
अथ तृतीयः खण्डः ।
उक्ताः कामनाभेदेन ब्रह्मसामाविशेषा अथास्मिन् खण्डे कालेयं
स्तूयते तत्र तावत्कालेयन्नामनिर्वचनेन प्रशंसति—
देवाश्च वा असुराश्चैषु लोकेष्वस्पर्द्धन्त ते देवाः प्र-
जापतिमुपाधावंस्तेभ्य एतत्साम प्रायच्छदेतेनैनान्
कालयिष्यद्धमिति तेनैनानेभ्यो लोकेभ्योऽकालयन्त य-
दकालयन्त तस्मात्कालेयम् ॥ १ ॥
पूर्वं देवाश्चासुराश्चैतेषां लोकानामाधिपत्यायास्पर्द्धन्त । अ-
स्माकमेव भूयासुरस्माकमेवेति तेषु मध्ये देवाः स्वपितरं प्रजापतिम-
नुप्राप्ताः । तेभ्य एषामाधिपत्यायैतत्साम प्रायच्छत् किमिति ? एतेन
साम्नैनानसुरान् कालयिष्यद्धमपनयथेति सुज्ञानमन्यत् ॥ १ ॥
विदुषः फलमाह ।
एभ्यो वै लोकेभ्यो भ्रातृव्यं कालयते य एवं वेद ॥ २ ॥
य एवमवगच्छति सोऽपि स्ववैरिणं लोकत्रयान्निःसारयति ॥ २ ॥
अथास्य स्तोत्रियगततरोभिरिति पादद्वारेणैतत्साम प्रशंसति—
स्तोमो वै देवेषु तरो नामासीद्यज्ञोऽसुरेषु ष्विदद्वसु-
स्ते देवास्तरोभिर्व्वो षि्वदद्वसुमिति स्तोमेन यज्ञमसुरा-
णामावृञ्जन ॥ ३ ॥
पूर्वं देवेषु तरो नामा सोम आसीत् । असुरेषु विदद्वसुरिति नामा
यज्ञ आसीत् । एवं सति 'तरोभिर्व्वो षि्वदद्वसु'मिति पादेन देवाः स्तोम-