तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

११२ (१.३.२) तैत्तिरीयब्राह्मणम्
धावत्सूर्जिनीर्यज वाचयति” इति । उज्जतिमन्त्राणां रथधावनकाले
पठनीयत्वाद्धावन-विधिसमीप एवायं विधिरुत्क्रष्टव्यः ।
अस्य च विध्युत्कर्षस्य प्रसङ्गेन बुद्धिस्थं पुरुषार्थत्वेन
क्रतुप्रकरणादुत्क्रष्टव्यं कंचित्प्रतिग्रहनिषेधं विधित्सुः प्रस्तौति-
दे॒वा वै ब्रह्म॑णश्चान्न॑स्य च॒ शम॑लमपा॑घ्नन् । यद्ब्रह्म॑णः
शम॑लमासी॑त् । सा गाथा॑ नाराश॒ꣳस्य॑भवत् । यदन्न॑स्य ।
सा सुरा॑ (६) , इति ।
ब्रह्मणो वेदस्य, शमलं मलिनभागम्, अपाघ्नन्नपनीतवन्तः । नराणां
राजामात्यादीनामासमन्तात्प्रशंसनं नाराशंसस्तद्विषया गीर्नाराशंसी ।
प्रतिग्रहनिषेधं विधत्ते-
तस्मा॑द्रा॒र्यत॑श्च म॒त्तस्य॑ च॒ न प्रति॑गृह्णीयात् । यत्प्रति॑गृह्णी॒यात् ।
शम॑लं॒ प्रति॑गृह्णीयात्, इति ।
यस्माल्लौकिकमनुष्यविषयगानसुरे मलरूपे तस्मात्तादृशगानपरस्य
सुरापानमत्तस्य च धनं न प्रतिगृह्णीयात् ।
प्रकारान्तरेण वाजपेयं प्रशंसति-
सर्वा॒ वा ए॒तस्य॒ वाचोऽव॑रुद्धाः। यो वा॑जपेय॒याजी॑ । या
पृ॑थि॒व्यां याऽग्नौ॒ या र॑थंतरे । या॒ऽन्तरि॑क्षे या वा॒यो या
वा॑मदे॒व्ये॑ । या दि॒वि याऽऽदि॒त्ये या बृ॑ह॒ति । याऽप्सु
यौष॑धीषु या वन॒स्पति॑षु, इति ।
पृथिव्यन्तरिक्षद्युरूपं यल्लोकत्रयं तदभिमानिदेवतात्रयं
रथंतरवामदेव्यबृहद्रूपमुक्तलोकाभिमानिदेवताप्रियं यत्सामत्रयमबोषधि-
वनस्पतिरूपं यद्यागोपयुक्तद्रव्यत्रयं तस्य सर्वस्य संबन्धिन्यो वा वाचस्ताः
सर्वा एतस्य वाजपेययाजिनोऽवरुद्धाः संपन्नाः । तत्र सामसंबन्धिन्यो
वाचस्तदाश्रयभूता ऋच एव । पृथिव्यै त्वाऽन्तरिक्षाय त्वा दिवे त्वत्येते
यूपोक्षणमन्त्राः पृथिव्यादिविषया वाचः । अग्न आयूंषीत्यादिराग्ने
यातिग्राह्यमन्त्राऽग्निविषया वाक् । आ वायो भूषेति ग्रहान्तरमन्त्रो
वायुविषया वाक् । तुरीयादित्यसवनं त इन्द्रियमित्याग्रहान्तरमन्त्र
आदित्यविषया वाक् । आप उन्दन्वित्यादिरब्बिषया वाक् । ओषधे