[ अनु० २ ] सभाष्यो दशमप्रपाठकः । ८१३
एव तलवकारोपनिषदि ब्रह्मविद्यामूर्तिप्रस्तावे · ब्रह्मविद्यामूर्त्तिः पठ्यते-"बहुशोभमानामुमां
हैमवतीं तां होवाच” इति । तद्विषयः परमात्मा तयोमया सह विद्यमानत्वात्ससोमः, स
च सानौ हृदयपुण्डरीके बृहद्ब्रह्म यथा भवति तथा वावृधे वृद्धिं प्राप्तः । पूर्वमविद्या-
वृतत्वेन संकुचितो जीवो भूत्वा तस्यामविद्यायां विद्ययाऽपनीतायां ब्रह्मत्वाविर्भावात्स
वृद्ध इत्यवभासत इत्यर्थः । स च सोमः सुवानो जनानां धर्माधर्मयोः प्रेरकः । इन्दुः
फलदानेन चाऽऽह्लादहेतुः ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणोपानि-
षदि भाष्ये प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।
तत्रा(अथा)निष्टपरिहारार्थत्वेन जप्य मन्त्रांस्तत्र प्रथमामृचमाह—
जा॒तवे॑दसे सुनवाम॒ सोम॑मरातीय॒तो निद॑हाति॒ वेद॑ः ।
स न॑ः पर्षदति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॑ ना॒वेव॒ सिन्धुं॑ दुरि॒ताऽत्य॒ग्निः ॥इति।
वेदांसि वेदनानि ज्ञानानि तानि जातान्युत्पन्नानि यस्मादग्नेः सोऽयं जातवेदाः ।
आधानेन संस्कृतेऽग्नौ पश्चात्कर्तव्यविषयाणि ज्ञानान्युत्पद्यन्ते तस्मै जातवेदसे याग-
काले लतात्मकं सोमं सुनवामाभिषुतं करवाम । स्वयं सर्वं वेत्तीति वेदोऽग्निः, स
चारातीयतोऽस्मास्वरातित्वं कर्तुमिच्छतः पुरुषान्निदहाति नितरां भस्मी करोति ।
किंच सोऽग्निर्नोऽस्माकं विश्वा दुर्गाणि सर्वा आपदोऽतिपर्षत, अतिशयेन नाशि-
तवानित्यर्थः । किंच यथा लोके नावा सिन्धुं समुद्रं [नाविकःस्तारयति तथाऽग्निर्दुरिता
दुरितानि पापान्यातिशयेन] तारयतीति शेषः ।
द्वितीयामृचमाह—
ता॒म॒ग्निव॑र्णां॒ तप॑सा ज्वल॑न्तीं वैरोच॒नीं क॑र्मफ॒लेषु॒ जुष्टाम्॑ ।
दु॒र्गां दे॒वीꣳ शर॑णम॒हं प्रप॑द्ये सु॒तर॑सि तरसे॒ नम॑ः; इति ।
येयं वन(?)दुर्गाकल्पादिषु वन(?)शास्त्रेषु प्रसिद्धा तां दुर्गां देवीं शरणं प्रपद्ये ।
कीदृशीम् । [ अग्निवर्णाम् , ] अग्निसमानवर्णाम् । तपसा स्वकीयेन संतापेन ज्वल-
न्तीमस्मच्छत्रून्दहन्तीम् । विशेषेण रोचते स्वयमेव प्रकाशत इति विरोचनः परमात्मा
तेन दृष्टत्वाद्वैरोचनीम् । कर्मफलेषु स्वर्गपशुपुत्रादिषु निमित्तभूतेषु जुष्टामुपासकैः
सेविताम् । हे सुतरासि सुष्ठु संसारतरणहेतो देवि तरसे तारयित्र्यै तुभ्यं नमोऽस्तु ।