तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[ अनु० १ ] सभाष्यो दशमप्रपाठकः । ८०१
तृतीयमन्त्रमाह—
मृत्ति॑के॒ हर॑ मे पा॒पं यन्मया॑ दुष्कृ॒तं कृ॒तम् ।
मृत्ति॑के॒ ब्रह्म॑दत्ताऽसि॒ काश्य॒पेना॒भिम॑न्त्रिता ।
मृत्ति॑के॒ देहि॑ मे पु॒ष्टिं त्वयि॒ सर्वं॒ प्रति॑ष्ठितम् ( ८ ), इति ।
षट्पादेयमृङ्महापङ्क्तिच्छन्दस्का । हे मृत्तिके प्रशस्तमृद्यन्मया दुष्कृतमकर्तव्यं
पापं कृतं तद्धर विनाशय । किंच यतस्त्वं ब्रह्मणा परमात्मना दत्ता भूमिरूपेण
स्थापिता ब्रह्मदत्ताऽसि । ननु मामेवमभिमन्त्र्य कः स्नाति स्मेत्यत आह—काश्यपेन
तदुपलक्षितैः परमर्षिभिः स्नानादिकालेऽभिमन्त्रिता तद्दुष्कृतं च हतवत्यसि । अतः
शिष्टाचारप्राप्तत्वाद्यम[प्य]भिमन्त्रयाम इति भावः । किंच मे मह्यं पुष्टिं देहि । यतः
पृथिवीरूपायां त्वयि सर्वं चतुर्विधं भूतजातं प्रतिष्ठितं वर्तते । अतस्त्वय्यधिष्ठिताय मह्यं
पुष्टिं देहीत्यर्थः । अनन्यपदेन संबुद्धित्रयं भक्त्यतिशयप्रयोजनम् ।
चतुर्थमन्त्रमाह—
मृत्ति॑के॒ प्रति॑ष्ठिते॒ सर्वं॒ तन्मे॒ निर्णु॑द॒ मृत्ति॑के ।
तया॑ ह॒तेन॑ पा॒पेन॒ गच्छा॑मि पर॒मां गति॑म् , इति ।
प्रतितिष्ठन्ति प्राणिनोऽस्यामिति प्रतिष्ठिता तत्संबुद्धौ हे प्रतिष्ठिते मृत्तिके मे मत्स-
बन्धि तत्प्रसिद्धं सर्वं पापं निर्णुद विनाशय । हे मृत्तिके तया प्रसिद्धया त्वया पापेन
हतेनं सता सति तृतीया । पापे हते सतीत्यर्थः । परमां गतिमपवर्गं गच्छामि ।
एवं दूर्वा मृत्तिकां च दक्षिणहस्ते गृहीत्वा मन्त्रैरभिमन्त्र्याथेन्द्रादप्यभयादिकं प्रार्थ्यते
द्वाभ्यां मन्त्राभ्याम् । [ तत्र प्रथमं मन्त्रमाह— ]
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे॒ ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि ।
मघव॑ञ्छ॒ग्धि तव॑ तन्न॑ ऊ॒तये॒ विद्द्विषो॒ विमृधो॑ जहि , इति ।
हे इन्द्र मघवन्यतोऽस्मात्पाप्मनो रिपोर्निर्याद्वा(च्च व)यं भयामहे बिभेम ततः
पापादिभ्यः सकाशात्नोऽस्मभ्यमभयं कृधि कुरु । निष्पापा निःशत्रवो निर्निर्या...
त्वत्प्रसादाद्भविष्याम इति भावः । न केवलं पाप्मादित्रितयादभयप्रदानमपि तु तत्पाप्मा-
दित्रितयं शग्धि शातय विनाशयेति यावत् । किंच भक्तत्वेन तव संबन्धिनां नोऽ
स्माकमूतये रक्षणाय विद्द्विषोऽन्तर्बहिः शत्रूञ्जहि संहर । कथंभूतान् । विमृधन्ति पीड-
यन्तीति विमृधस्तान् । किपि द्वितीयाबहुवचनम् ।
१०१