तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[अनु० १ ] सभाष्यो दशमप्रपाठकः । ७९७

गजसमानवक्त्रत्वेन दीर्घस्य तुण्डस्य रत्नकलशादिधारणार्थं वक्रत्वम् । दान्तिर्म-
हादन्तः ।
[नन्दिकेश्वरं प्रार्थयते—]
त॒त्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ चक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि (५) ।
तन्नो॑ नन्दिः प्रचो॒दया॑त्, इति ।
तद्यं परमशिववाहनरूपं नन्दिकेश्वरं वयं [वि]द्महे [धीमहि च]। कथंभूतम् । पुरु-
षाय पुरुषं कामरूपित्वाज्जातुचित्स्वेच्छया तिर्यक्त्वं परिहाय च्छ(धृ)तदिव्यपुरुषविग्र-
हम् । पुनश्चक्रतुण्डाय चक्रतुण्डं चक्रमिव तुण्डं यस्य यथा चक्रायुधं विष्णुप्रयुक्तं
समु[द्य]द्राक्षांसि हन्ति तथा स्वारूढपरमशिवस्य रक्षोभिः सह संगरप्रसङ्गे स्वमुखेन
तान्यत्तीत्यर्थः । तत्त नन्दिर्नन्दी नः प्रचोदयात् ।
[षडाननं प्रार्थयते—]
त॒त्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महासेनाय॑ धीमहि ।
तन्नः॑ षण्मुखः प्रचो॒दया॑त्, इति ।
तद्यं वयं विद्महे धीमहि च तत्त षण्मुखः नः प्रचोदयात् ।
यं कथंभूतम् । पुरुषाय पुरुषम् । अनर्था(न्त)... पूर्णत्वात् ।
[महासेनाय] महती देवसेना यस्य तस्मै । तमित्य...
[गरुडं प्रार्थयते—]
त॒त्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ सुवर्णप॒क्षाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ गरुडः प्रचो॒दया॑त्, इति ।
स्पष्टोऽयं मन्त्रः ।
[ब्रह्म प्रार्थयते --]
वेदा॒त्मना॑य [विद्महे॑ हिरण्यग]र्भाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ ब्रह्म प्र[चोदया॑त्, इति ।]
तं (य) ब्रह्म णः(नः) पुण्यापुण्येषु प्रेरय..., तद्वयं विद्महे, गुरुकुले क्लिष्ट्वा
वेदान्तश्रवणादिना जानीमहे । ज्ञात्वा च निदिध्यासनार्थं वध (नार्थत्वधि)या सततं
धीमहि, अखण्डं तदेवाहमिति दिवानिशं मामृते(?)मयामः । कथंभूतम् । वेदा-
त्मनाय वर्णव्यत्ययेन वेदात्मकाय, शाखोपशाखोपेतसर्ववेदस्वरूपायेत्यर्थः । हिरण्य-
गर्भाय चतुर्मुखब्रह्मस्वरूपमित्यर्थः । वेदहिरण्यगर्भयोरुपलक्षकत्वेन सर्वात्मकमिति
यावत् । सेयं परमगायत्री ।