तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा० १ अनु० १४] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ६९
चोत्सर्पन्ति च । मा मे॑ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।
मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोत्सृ॑पत॒ इति॑, ।
नक्षत्रवाक्यवद्व्याख्येयम् ।
अथाष्टममाह—
अयꣳ सं॑वत्स॒रः । सर्वे॑षां भू॒तानां॑ प्रा॒णैरप॑ प्रस-
र्प॑ति॒ चोत्स॑र्पति च (३)। मा मे॑ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒-
नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोत्सृ॑प, इति॑ ।
अत्र संवत्सरशब्दस्यैकवचनान्तत्वा[दु]त्सर्प प्रसर्पेति चैकवचनम् । अन्यत्पूर्ववत् ।
अथ नवमदशमौ मन्त्रावाह—
इ॒दमहः॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसर्प॒ति चोत्स॑र्पति
च । मा मे॑ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑
प्रसृप॒ मोत्सृ॑प । इ॒यꣳ रात्रिः॑ । सर्वे॑षां भू॒तानां॑ प्रा॒णै-
रप॑ प्रसर्प॒ति चोत्स॑र्पति च । मा मे॑ प्र॒जाया॒ मा
प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्राणरप प्रैसृ॑प॒ मोत्सृ॑प, इति॑ ।
एतद्वाक्यद्वयं संवत्सरवाक्यवद्व्याख्येयम् ।
अथैकादशं मन्त्रमाह--
ॐ भूर्भुवः॒ स्वः॑, इति॑ ।
योऽयं प्रणवप्रतिपाद्यः परमात्मा स एव लोकत्रयरूप इत्यर्थः ।
अथ द्वादशमाह--
एतद्वो॑ मिथुनं॒ मा नो॑ मिथु॒नꣳ री॑ढ्वम् (४), इति॑ ।
प्रा॒णैरापूर्य॑ति॒ मोत्सृ॑पत॒ चोत्स॑र्पति च॒ मोत्सृ॑प॒ द्वे च॑ ॥
*उदे॒त्य॑स्त॒मेत्या॒पूर्य॑त्य॒पक्षीय॑न्त्य॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणी॒मे मासा॑ इ॒म ऋत॑-
वो॒ऽयꣳ सं॑वत्स॒र इ॒दमह॑रि॒यꣳ रा॒त्रिर्दश॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके प्रथमप्रपाठके
चतुर्दशोऽनुवाकः ॥ १४ ॥
नक्षत्रमासार्धमासर्तुसंवत्सराहोरात्ररूपा हे सप्त पुरुषाः प्रणवप्रतिपाद्यपरमात्मरूपे]

• एतदनुवाकमन्त्रवाक्यगतान्तिमपदभागसंकलनमेतत् ।