सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary

कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished914 पृष्ठ

पृष्ठ 725, कुल 914 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 725

७२० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा० १० अनु० १०]
ससर्जेति श्रुतम् । तथा सति मृद्धटन्यायेन कार्यकारणयोरव्यतिरेकात्षोडशकलारूपेण
जगता सह तादात्म्यसंबन्धादयं षोडशीत्युच्यते ।
अष्टमीमृचमाह —
*विधा॒तारँ॑ हवामहे॒ वसो॑ः कु॒विद्वना॑ति नः ।
+स॒वि॒तारं॑ नृ॒चक्ष॑सम्, इति ॥
यथोक्तब्रह्मतत्त्वज्ञानलाभाय परमेश्वरप्रार्थनारूपाः केचिन्मन्त्रा इत आरभ्योच्यन्ते ।
वसोर्धनस्य ब्रह्मज्ञानरूपस्य विधातारं विशेषेण संपादयितारं परमेश्वरं हवामहेऽ
स्मदनुग्रहार्थमाह्वयामः । नोऽस्माकं तादृशानां कुवित्प्रभूतं तत्त्वज्ञानरूपं धनं वनाति
संभजते स परमेश्वरो ददातीत्यर्थः । कीदृशं विधातारम् । सवितारमस्मद्बुद्धेः प्रेर-
कम् । नृचक्षसं नॄणां मनुष्याणामधिकारिणामाचार्यरूपेण तत्त्वविद्याप्रवक्तारम् ।
नवमीमृचमाह—
अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑त्सावीः॒ सौभ॑गम् ।
परा॑ दु॒ष्वप्न्यं॑ सुव , इति ॥
हे सवितः प्रेरक देवाद्यास्मिन्दिने नोऽस्माकं विद्यार्थिनां प्रजावच्छिष्यप्रशिष्या-
दिप्रजोपेतं सौभगमाचार्यरूपं भाग्यं सावीः प्रेरय प्रयच्छेत्यर्थः । दुष्ष्वप्निं
दुष्टस्वप्नसदृशं द्वैतप्रतिभासं परासुव निराकुरु ।
दशमीमृचमाह—
विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑सुव ।
यद्भ॒द्रं तन्म॒ आसु॑व , इति ।
हे सवितः प्रेरक देव दुरितानि ज्ञानप्रतिबन्धकानि पापानि विश्वानि सर्वाणि
परासुव पराकुरु । भद्रं कल्याणमसंभावनाविपरीतभावनारहितं तत्त्वज्ञानं यदस्ति
तन्मे मह्यमुपासकायाऽऽसुव साकल्येन प्रयच्छ ।
एकादशीमृचमाह —
मध्‍यु॒ वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः ।
माध्‍वी॑र्नः स॒न्त्वोष॑धीः, इति ॥
ऋतायत ऋतं परं ब्रह्म तदिच्छते मह्यं वाता वायवो मधु माधुर्योपलक्षितं सु-

  • एतत्पदद्वयमनिश्श्रितस्वरकम् । × एतत्पदद्वयमनिश्श्रितस्वरकम् ।
    १ ग ॰सर्ज वे’ इति श्रुत्यन्तरात् । तं॰ । २ क. विधातारँ॑ । ३ ग. विधातारं । ४ ।
    ०. – – – तर्विद्वनात्यस्गये गच्छेत् ।