तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

४१२ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०६ अनु०१]
सूर्य॑ त इत्या॑दिमन्त्रस्य षड्ढोतेति नामधेयम् । हे प्रेत ते त्वदीयं चक्षुरिन्द्रियं सूर्य॑
गच्छतु । आत्मा प्राणो बाह्यवायुं गच्छतु । त्वमपि धर्मेणा सुकृतेन तत्फलं भोक्तुं
द्युलोकं भूलोकं च गच्छ, अपो वा गच्छ । चक्षुरादीन्द्रियसामर्थ्यं पुनर्देहग्रहणपर्यन्तं
तत्तदधिष्ठातृदेवता [ गतं ] त्वया द्युलोकादिषु शरीरे स्वीकृते पश्चात्त्वामेव प्राप्स्यति
यत्र (दि) यस्मिंल्लोके ते तव हितं सुखमस्ति तत्र गत्वौषधीषु प्रविश्य तद्द्वारा पितृ-
देहमातृदेहौ प्रविश्य तत्र तत्रोचितानि शरीराणि स्वीकृत्य तैः शरीरैः प्रतिष्ठितो भव
अ॒जोऽभा॒गस्तप॑सा॒ तं त॑प॒स्व तं ते॑ शो॒चिस्त॑-
पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः । यास्ते॑ शि॒वास्त॒नुवो॑ जात-
वेद॒स्ताभि॑र्वहे॒मꣳ सु॒कृतां यत्र॑ लो॒काः ।
कल्पः—“ तत्रैतमजं चित्यन्तेऽबलेन शुल्बेन बध्नाति—अजोऽभागस्तपसा तं तपस्व
तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तनुवो जातवेदस्ताभिर्वहेमꣳ सुकृतां यत्र
लोकाः ” इति । यँत्र ( तत्र ) चितेः पश्चिमभागे समीपे केनचिदबलेन शुल्बेनाजं बध्नी-
यात् ( बध्नाति ), ज्वालया संतः स ( * तेजसा सह शुल्बो ) यथाँ न द्रवेति तथा
बध्नीयात्, तदानीमजोऽभाग इत्येतं मन्त्रं पठेत् । हेऽग्नेऽयमजो भागरहितः । तमजं
तपसा त्वदीयेन तापेन तपस्व तप्तं कुरु । तथा ते शोचिः शोकहेतुज्वालाविशेषः
तं तपतु । तथाऽर्चिर्भासको ज्वालाविशेषः, तमजं तपतु । तपःशोचिरर्चिःशब्दानां
संतापतारतम्येन भेदः । हे जातवेदस्ते तव यास्तनुवः शिवाः सुखहेतवो नतु ता-
प्रदास्ताभिरिमं प्रेतं वह यत्र यस्मिंल्लोके सुकृतां पुण्यकृतां लोकाः सन्ति तत्र
प्रापय ।
अ॒यं वै त्वम॒स्मादधि॒ त्वमे॒तद॒यं वै तद॒स्य योनि॑-
रसि । वै॒श्वा॒न॒रः पु॒त्रः पि॒त्रे लो॒ककृज्जा॒तवे॑दो
वहे॒मꣳ सु॒कृतां यत्र॑ लो॒काः ( ४ ) ॥
वि॒द्वान॒भ्याव॑वृ॒त्स्र्वाभिर्मातीर्जयेम॒ शरी॑रैश्च॒त्वारि॑ च ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके षष्ठप्रपाठके
प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥

• धनुश्चिह्नान्तर्गतमधिकमिव भाति ।
  १ ग. °च्छ वा जलं ग° । २ ख. °श्चात्त्वमे° । ३ क. प्रप्स्यन्ति । ख. प्राप्स्यसि । ४
  ख. यथा । ५ ग. ॰था दृ° ।