तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

३०२ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा०४अनु०१०]
प्राश्नन्ति । तेज एवाऽऽत्मन्दधते ( १२ ), इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ८ । विभा० ४५ )
प्रवर्ग्यप्रचरणप्रयासेन क्षीणा शक्तिर्हविर्भक्षणेन समाहिता भवति ।
नियमान्विधत्ते—
संवत्सरं न माꣳसमश्नीयात् । न रामामुपेयात् ।
न मृन्मयेन पिबेत् । नास्य राम उच्छिष्टं
पिबेत् । तेज एव तत्सꣳश्यति, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ८ । विभा० ४६ )
प्रवर्ग्यानुष्ठायी संवत्सरमात्रं मांसं न भक्षयेत् । स्त्रियं नोपेयात् । मृन्मयेन
कारकादिना जलं न पिबेत् । अस्य यजमानस्योच्छिष्टं रामो रमणीयः पुत्रो:
पिबेत् । तत्तेन नियमेन स्वकीयं तेज एव सम्यक्तीक्ष्णी करोति ।
यथोक्तं संवत्सरमांसवर्जनादिव्रतं प्रशंसति—
देवासुराः संयत्ता आसन् । ते देवा विजयमुपयन्तः । विभ्राजि
सौर्ये ब्रह्म संन्यदधत । यत्किंच दिवाकीर्त्यम् । तदेतेनैव
व्रतेनागोपायत् । तस्मादेतद्व्रतं चार्यम् । तेजसो गोपीथाय ।
तस्मादै³तानि यजूंषि विभ्राजः सौर्यस्येत्याहुः, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ८ । विभा० ४७ )
देवाश्चासुराश्च यदा परस्परं योद्धुं संनद्धा आसंस्तदानीं ते देवा विजयं प्रा-
मिच्छन्तः सूर्यस्य पुत्रे विभ्राण्नामके देवे ब्रह्म वेदजातं सम्यङ्निहितवन्तः । स
विभ्राड्देवो वेदे यत्किंचिद्दिवाकीर्त्यमह्न्येव पठनीयमनुवाकजातमस्ति, तत्सर्वमेतं
पूर्वोक्तनिरूपणेनैव व्रतेन युक्तो रक्षितवान्, तस्मात्कारणाद्दिवाकीर्त्येन प्रवर्ग्याख्य-
येनानुष्ठानं कुर्वता पुरुषेण पूर्वोक्तमेतद्व्रतं चरणीयम् । यस्माद्विभ्राण्नामको दे-
दिवाकीर्त्यानि नमो वाचे या चोदितेत्यादीनि यजूंषि रक्षितवान्, तस्मादेतानि यजूं-
सूर्यपुत्रस्य विभ्राड्देवस्य संबन्धीनीत्येवमभिज्ञाः कथयन्ति । तदीयानुष्ठाने तेजोरक्षण-
व्रतचरणम् ।
स्वाहा॑ त्वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभ्य॑ः ।
स्वाहा॑ त्वा॒ नक्ष॑त्रेभ्यः ( ९ ) ॥
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒साय॑ पीपिहि॒ स्कन्दा॑य दुद्रा॑यं रु॒द्रहो॑त्रे॒ स्वाहा॒ऽऽहो॑
१ ग. मृण्मये । २ ग. मृण्मये । ३ घ. ॰देनानि । ४ क. स्पर्धया । ५ क.
॰म्यङ्न्यदधत । स ।