तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

५१८ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०४अनु०२]
अथाष्टमभागेन स्वाभीष्टसिद्धिहेतुं परमात्मानं प्रणवेनानुस्मृत्य विघ्नत्रयपरिहारार्थं
त्रिः शान्तिं पठति--
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

• इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके चतुर्थप्रपाठके
  प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥
  आध्यात्मिकानां विघ्नानां ज्वरादिरूपाणां शान्तिरस्तु । आधिभौतिकानां रोगोपद्र-
  वादीनां शान्तिरस्तु । आधिदैविकानां यक्षराक्षसोपद्रवादानां शान्तिरस्तु ॥
  इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
  यारण्यकभाष्ये चतुर्थप्रपाठके प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥
  अथ चतुर्थे द्वितीयोऽनुवाकः ।
  प्रथमानुवाके शान्त्यर्थं मन्त्रमुक्त्वा द्वितीयानुवाके महावीरनिर्माणार्था मन्त्रा उच्यन्ते।
  कल्पः-“प्रवर्ग्यं¹ संभरिष्यन्नमावास्यायां पौर्णमास्यामापूर्यमाणपक्षस्य वा पुण्ये नक्षत्रे
  तूष्णीं काण्टकीं समिधमाधाय युञ्जते मन इति चतुर्गृहीतं जुहोत्यथ यदि दीक्षितः
  काण्टकीमेवैतया समिधमादध्याद्यजुरेव वदेदित्येके" इति । पाठस्तु--
  यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धिय॑ः । विप्रा॒ विप्र॑स्य
  बृ॒ह॒तो वि॑प॒श्चित॑ः । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॑
  इत् । म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः, इति ।
  विप्रस्य ब्राह्मणस्य यजमानस्य संबन्धिनो विप्रा ऋत्विजो मनो युञ्जते, प्रथमं
  स्वकीयं मनो विषयेभ्यो निवर्त्य समाहितं कुर्वन्ति । उतापि च धियः प्रवर्ग्यविष-
  याणि ज्ञानानि युञ्जते संपादयन्ति । कीदृशस्य विप्रस्य-बृहतः प्रभूताग्निचयनोद्यो-
  गेन प्रवृद्धप्रवर्ग्ययोगेनाभिवृद्धस्य । विपश्चितो विदुषः प्रयोगाभिज्ञस्य । कीदृशा
  विप्राः । होत्रा होमशीलाः, कर्मण्यालस्यरहिता इत्यर्थः । एक इदेक एव सविता
  विदधे सर्वमिदं निर्मितवान् । कीदृशः- वयुनाविद्, ऋत्विग्यजमानाभिप्रायज्ञः³ ।
  कथमेक एव सर्वमिदं कृतवानिति न विस्मेतव्यम् । त ( य ) तः सवितुर्देवस्य परि-
  ष्टुतिर्मही परितः सर्वेषु⁴ देवेषु श्रूयमाणा स्तुतिर्महती ।
• व. पुस्तके ऽत्रानुवाकसमाप्तिर्नास्ति । किंचाग्रे द्वितीयानुवाकसमाप्तिस्थले प्रथमानुवाक-
  माविर्भवते । एवं तृतीयानुवाकसमाप्तिस्थले द्वितीयानुवाकसमाप्तिः कृताऽस्ति
  १ ग. ऽन प्रव° । २ ग. 'नास्ति' । ३ क. ख 'भिज्ञः । ४ ग. देवेषु ।